Grenenhout herkennen en opnieuw gebruiken
Grenen en vuren worden vaak door elkaar gehaald, ook door verkopers. Ze zijn allebei naaldhout en lijken op het eerste gezicht op elkaar, maar voor hergebruik is het onderscheid de moeite waard: grenen is harder, heeft een warmere kleur en veroudert mooier.
Het verschil met vuren
Kijk naar de jaarringen op de kopse kant. Bij grenen is het verschil tussen het lichte voorjaarshout en het donkere zomerhout scherp en duidelijk; bij vuren loopt dat vloeiender in elkaar over. Grenen heeft bovendien harsbanen: dunne donkere lijntjes in de lengte, die soms nog plakken als je er met een nagel overheen gaat. Oud grenen is honingkleurig tot roodbruin, oud vuren blijft lichtgrijs.
Waar je het vindt
De grootste bron zijn vloerdelen uit vooroorlogse woningen. Die zijn vaak twee tot drie centimeter dik, twintig centimeter breed en meters lang, met een messing en groef die door de jaren is gaan wijken. Daarnaast komt grenen uit paneeldeuren, uit trappen en uit plafondschroten. Verder terug in de tijd, ruwweg voor 1900, kom je ook grenen balken tegen.
Wat je ermee kunt
Oude grenen vloerdelen zijn het meest gezocht voor precies dat: een vloer. Ze zijn al uitgelopen en krimpen nauwelijks meer. Reken wel op werk: ontspijkeren, kantjes schaven en schuren. Voor meubelbouw is grenen ideaal omdat het zacht genoeg is om met handgereedschap te bewerken en hard genoeg om te blijven staan.
Let op de verflagen
Grenen uit oude huizen is bijna altijd geschilderd geweest, soms in vijf lagen. Bij bouwjaren voor ruwweg 1980 kan daar loodhoudende verf tussen zitten. Droog schuren is dan geen optie. Wil je het hout kaal hebben, kies dan voor afbijten of nat schuren met afzuiging, en vraag de verkoper wat hij weet van het bouwjaar.
Oud grenenhout bewerken zonder dat het splijt
Oud grenenhout is droog en daardoor soms bros, vooral aan de uiteinden. Boor bij schroeven altijd eerst een gat voor, zeker dicht bij de rand van een plank. Een schroef zonder voorgeboord gat splijt een oud vloerdeel zo in tweeen. Gebruik bij voorkeur schroeven met een fijne draad en een verzonken kop.
Harsbanen kunnen bij het schuren of schaven gaan plakken. Werk dan met grover schuurpapier en wissel het vaker; een plakkerig vel schuurt niet meer, het smeert. Wil je het hout lakken of olien, veeg het oppervlak dan eerst af met een doek met wat terpentine, zodat de hars de afwerking niet tegenhoudt.
Bewaar oud grenen na het ophalen een paar weken in de ruimte waar het komt te liggen. Het neemt dan de luchtvochtigheid van je huis aan en werkt daarna minder. Zo krijg je een vloer of meubel dat recht blijft, met de warme kleur waar je het om kocht.