Lekdorpels en waterslagen: het profiel dat je gevel droog houdt
Onder een raam zit een profiel dat het water dat van het glas komt, naar voren en weg van de gevel leidt. Afhankelijk van de bouwwijze heet dat een waterslag, een lekdorpel of een raamdorpel. Het is een klein onderdeel met een grote invloed op de staat van je gevel. Plaats je een tweedehands kozijn, dan is dit vaak het onderdeel waar het misgaat: het kozijn zelf is in orde, maar het water vindt onder het raam een weg naar binnen. In dit stuk lees je wat het profiel doet, welke materialen je tegenkomt en waar je op let als je een kozijn hergebruikt.
Wat een waterslag of lekdorpel doet
Het profiel steekt een paar centimeter voor de gevel uit en heeft aan de onderzijde een groef of een neus. Water dat langs het profiel naar beneden loopt, druppelt daar af in plaats van onder het profiel door terug te kruipen naar het metselwerk. Die enkele groef voorkomt jaren van vochtschade.
Zonder goed profiel loopt regenwater over de gevel naar beneden. Op den duur zie je dat aan donkere strepen onder het raam, groene aanslag, afbladderende verf op het kozijn en in het ergste geval vocht aan de binnenkant van de muur. Bij vorst kan water dat in het metselwerk is getrokken bovendien stukjes steen of voeg losdrukken.
De namen op een rij
De begrippen worden door elkaar gebruikt, maar er is wel een verschil.
- Waterslag. Meestal een metalen of kunststof profiel dat onder het kozijn op de gevel wordt bevestigd.
- Lekdorpel. Het profiel onderaan het kozijn zelf, vaak in de onderdorpel verwerkt, met een groef die het water laat afdruppelen.
- Raamdorpel. Een stenen of keramische dorpel die in het metselwerk onder het raam ligt, vaak als een rij losse elementen.
Bij een tweedehands kozijn is het handig om te weten welke van de drie er bij jouw gevel hoort. Dat bepaalt wat je moet meenemen, kopen of laten maken.
Materialen
Je komt aluminium, zink, kunststof en steen tegen. Aluminium is licht en wordt veel bij renovatie gebruikt. Zink hoort bij oudere bouw en is te solderen. Kunststof is goedkoop en werkt prima, maar verkleurt. Steen hoort bij traditioneel metselwerk en gaat het langst mee.
Elk materiaal vraagt iets anders bij het monteren. Aluminium en zink zet je vast met schroeven of beugels en dicht je af met een kit die bij het materiaal past. Steen leg je in de specie, met een kleine helling naar buiten. Kunststof wordt vaak op of in het kozijn geklikt of geschroefd.
Let op de lengte en het afschot
Het profiel moet aan beide zijden voorbij het kozijn doorlopen, tot in of over het metselwerk, anders loopt het water aan de uiteinden alsnog de muur in. Aan de zijkanten zitten daarom vaak eindkappen die het water tegenhouden. Controleer ook of het afschot naar buiten loopt; een waterslag die vlak ligt of naar binnen helt, werkt averechts.
Een eenvoudige proef: leg een waterpas op het profiel of giet er voorzichtig een beker water over. Loopt het water vlot naar voren en druppelt het aan de voorkant af, dan zit het goed. Blijft er een plasje liggen, dan moet het profiel opnieuw worden gesteld.
Bij hergebruik meestal nieuw
Aluminium en kunststof profielen worden bij demontage vrijwel altijd verbogen of doorgezaagd. Reken erop dat je dit nieuw koopt; het is niet duur en op maat te bestellen. Meet dan de kozijnbreedte plus de oplegging aan beide zijden, en geef de gewenste uitkraging door.
Stenen raamdorpels zijn een ander verhaal. Die overleven een sloop vaak wel, zeker als ze voorzichtig uit het metselwerk zijn gehaald. Kijk dan naar deze punten:
- Is de druipgroef aan de onderkant nog heel?
- Zijn de elementen niet gescheurd of afgebrokkeld aan de voorkant?
- Heb je genoeg stuks voor de volle breedte, plus een paar reserve?
- Passen hoogte en diepte bij de dorpels die al in je gevel liggen?
Stappenplan bij een tweedehands kozijn
- Kijk eerst hoe de waterafvoer onder het oude raam is opgelost. Neem foto's voor je iets sloopt.
- Controleer of het tweedehands kozijn zelf een lekdorpel met groef heeft, en of die heel is.
- Bepaal of je een waterslag op de gevel nodig hebt, of een stenen raamdorpel in het metselwerk.
- Meet de breedte van het kozijn plus de oplegging aan beide kanten.
- Monteer het profiel met afschot naar buiten en zorg dat de uiteinden goed zijn afgesloten.
- Test met water of alles naar voren afloopt.
Veelgestelde vragen
Kan ik een oude zinken waterslag hergebruiken? Soms wel, als hij niet is verbogen en de naden nog heel zijn. Zink is te solderen, dus kleine lekken zijn te herstellen.
Moet een waterslag dezelfde kleur hebben als het kozijn? Dat hoeft niet voor de werking, maar het oogt rustiger. Aluminium profielen zijn in veel kleuren te krijgen.
Wat als het kozijn smaller is dan de oude opening? Dan pas je de opening aan en loopt het nieuwe profiel over de volle breedte van het nieuwe kozijn, plus de oplegging aan beide kanten.
Kozijnen kopen of verkopen
Een goed kozijn met een goede waterafvoer gaat jaren mee. Zoek je een tweedehands kozijn, of heb je er een over na een verbouwing, dan vind en plaats je die op TweedekansMateriaal. Adverteren is gratis en je betaalt geen commissie.