Koolborstels controleren en vervangen bij tweedehands machines

Veel oudere elektrische machines hebben een motor met koolborstels: twee blokjes koolstof die tegen de collector van de motor drukken en zo stroom overbrengen. Ze slijten bij gebruik en dat is normaal. Voor een koper is het een kans: een machine met versleten borstels wordt vaak aangeboden als “kapot” terwijl er 10 euro aan onderdelen tussen zit.

Zo herken je versleten borstels

Kijk bij het proefdraaien door de ventilatiesleuven naar de motor. Een klein regelmatig vonkenkransje is normaal. Grote blauwe vonken, een machine die pas na een tik aanslaat of die vermogen verliest onder belasting wijzen op borstels die te kort zijn geworden. Sommige machines hebben een automatische uitschakeling die de motor stopt als de borstels op zijn; de machine doet dan helemaal niets meer.

Zo controleer je ze

Aan weerszijden van de motor zit een rond kunststof kapje, meestal los te draaien met een grote schroevendraaier. Daarachter zit de borstel met een veertje. Trek hem eruit en meet de lengte. Nieuw is een borstel vaak 15 tot 20 millimeter; onder de 6 millimeter is hij op. Vergelijk beide borstels: verschillen ze veel, dan loopt de motor ongelijk en kan de collector beschadigd zijn.

Vervangen

Nieuwe borstels bestel je op typenummer. Zet ze erin, draai de kapjes vast en laat de machine een paar minuten onbelast draaien zodat de borstels zich in de ronding van de collector slijpen. Vervang altijd beide tegelijk. Blijft de machine na nieuwe borstels vonken, kijk dan naar de collector zelf: een zwart of groevig koperoppervlak is een teken dat de motor verder versleten is.

Wat het voor de prijs betekent

Wordt een machine aangeboden met de melding dat hij “soms niet aanslaat”, vraag dan of de koolborstels ooit zijn vervangen. Vaak niet. Dan heb je een onderhandelingsargument en een machine die na een kleine ingreep weer jaren meegaat.