Tweedehands beitels: verwaarloosd staal weer scherp krijgen

Een doos oude beitels op de marktplaats ziet er zelden uit als iets moois. Roest, uitgebrokkelde sneden, gebarsten houten hechten. Toch zitten daar vaak de beste stukken tussen, want oude steekbeitels zijn gesmeed van staal dat een scherpe snede lang vasthoudt. Het verschil tussen een koopje en oud ijzer zit in wat je kunt herstellen.

Wat je laat liggen

Een beitel met diepe putroest op de platte achterzijde, vlak achter de snede, is een lastig geval: die achterzijde moet spiegelvlak zijn en dat krijg je bij diepe putten niet meer voor elkaar zonder centimeters staal weg te slijpen. Ook een beitel die krom is of waarvan de snede blauw is verkleurd door verhitting op een slijpsteen kun je laten liggen. Lichte oppervlakteroest en een botte snede zijn geen probleem.

Roest en de achterzijde

Haal roest eraf met fijn schuurpapier op een vlakke ondergrond of met een roestoplosser. Leg daarna de achterzijde vlak op een slijpsteen en wrijf tot de laatste centimeter voor de snede over de hele breedte glanst. Dit is het meeste werk en tegelijk de stap die iedereen overslaat. Zonder vlakke achterzijde wordt een beitel nooit echt scherp.

De snede

Slijp de schuine kant op ongeveer 25 graden, eerst op een grove steen tot er over de hele breedte een braam op de achterzijde staat, dan op een fijne steen tot de braam weg is. Een slijphulp voor een paar euro houdt de hoek constant. Test op een stukje eindnerf vurenhout: een scherpe beitel snijdt zonder te scheuren.

Het hecht

Gescheurde houten hechten vervang je door een nieuw hecht of maak je zelf van een stuk hard hout. Een kunststof hecht dat gebarsten is, kun je afzagen en vervangen. Beitels met een stalen slagkop kun je met een hamer gebruiken, beitels met een kaal houten hecht alleen met een houten hamer.