Kleur en sortering van tweedehands bakstenen beoordelen

Nieuwe stenen komen uit een fabriek waar de kleur per batch bewaakt wordt. Oude stenen komen uit een muur waar de zonkant honderd jaar lang anders verweerde dan de noordkant, waar het binnenblad nooit licht zag en waar misschien drie keer is bijgemetseld. Wie zich daar niet op voorbereidt, metselt een muur met vlekken. Wie het goed aanpakt, krijgt juist die levendige gevel waar mensen oude stenen voor kopen.

Kijk verder dan de bovenste laag

Verkopers leggen de mooiste stenen bovenop, vaak zonder kwade bedoeling: dat zijn nu eenmaal de gevelstenen die als eerste van de muur kwamen. Dieper in de stapel zitten de binnenbladstenen, die bleker en zachter zijn, en de stenen van de noordgevel met mos en grijze aanslag. Vraag of je een paar stenen uit het midden en de onderkant van de pallet mag pakken en leg er tien naast elkaar in het daglicht. Dan zie je de echte spreiding.

Rood, geel, bont en gesinterd

De kleur van een baksteen hangt af van de klei en de baktemperatuur. Rivierklei bakt rood, zeeklei geel tot roomkleurig. Stenen die dicht bij het vuur lagen zijn donkerder, soms paars of bijna zwart, en hebben een glasachtig oppervlak: gesinterd. Die zijn harder en minder wateropnemend dan de bleke stenen uit dezelfde oven. Een oude partij bevat meestal een mengsel, en dat mengsel is precies het karakter van de gevel. Een oranje partij met een handvol gesinterde stenen erin metselt anders dan een egaal donkerrode.

Sorteren of mengen

Er zijn twee strategieën. Wil je een rustig beeld, sorteer dan op kleur en gebruik de afwijkende stenen voor de achterkant, de fundering of een rollaag. Wil je het bonte beeld van een oude gevel, meng dan bewust: pak bij het metselen telkens uit drie verschillende stapels, zodat geen kleur zich clustert. Wat je niet moet doen is pallet voor pallet wegwerken, want dan krijg je horizontale banden in de muur die pas opvallen als de steiger weg is.

Leg het vast in je bericht

Vraag de verkoper naar de herkomst: welke gevel, welk deel van het huis, binnen of buiten. Vraag om een foto van tien willekeurige stenen naast elkaar op een grijs of wit oppervlak in daglicht, niet in de schaduw van een schuur. Zo vergelijk je verschillende partijen op de marktplaats eerlijk met elkaar en met je eigen gevel.