Gevelrenovatie: een bijpassende oude steen vinden voor herstel en aanbouw

Een uitbouw aan een woning uit 1930, een dichtgezet raam, een vervangen lateibalk met vijftig kapotte stenen eromheen: voor al die klussen heb je stenen nodig die lijken op wat er al staat. Nieuwe stenen in een oude kleur lijken nooit helemaal, want ze missen de slijtage en de kleurspreiding. Een gebruikte steen uit dezelfde periode wel. Het zoeken is de kunst.

Breng eerst je eigen gevel in kaart

Meet het formaat van de bestaande steen op drie plekken en meet de lagenmaat over tien lagen. Bepaal of het een handvormsteen is, met zijn onregelmatige, gerimpelde huid, of een strengperssteen met strakke vlakken. Noteer de kleur bij daglicht en het aandeel afwijkende stenen, bijvoorbeeld “rood met tien procent paarse en een enkele gele”. Kijk naar de voeg: kleur, dikte en of hij verdiept of vlak is. Maak een foto van een vierkante meter gevel recht van voren, in de schaduw, met een rolmaat in beeld.

Zo zoek je op de marktplaats

Zoek op formaat en op periode, niet alleen op kleur. Een verkoper die stenen uit een jaren dertig woning in dezelfde regio aanbiedt, heeft grote kans op een vergelijkbare steen, omdat steenfabrieken vroeger vooral lokaal leverden. Zet in je bericht de foto van je gevel en vraag om een foto van tien van zijn stenen in dezelfde omstandigheden. Vraag of je een paar stenen mag komen halen om tegen je gevel te houden voor je de partij koopt; een serieuze verkoper begrijpt dat.

Wat je doet als het net niet past

Een perfecte match is zeldzaam. Bij een klein herstel meng je de nieuwe stenen tussen de oude en werk je de scheidslijn onregelmatig, zodat het oog geen rechte grens vindt. Bij een aanbouw kies je vaak bewust voor een steen die net iets anders is, en maak je de overgang met een verticale dilatatie of een verspringende rooilijn. Een kleine afwijking die eruitziet als een keuze stoort minder dan een bijna geslaagde poging. De voeg is het tweede gereedschap: met de juiste voegkleur trek je twee net verschillende stenen visueel naar elkaar toe.

Koop meer dan je nodig hebt

Bij herstel wil je kunnen sorteren. Koop anderhalf tot twee keer het aantal stenen dat je berekend hebt, zodat je per steen de beste kleur en de gaafste zichtzijde kunt kiezen. Wat overblijft bewaar je droog voor een volgende reparatie; over tien jaar ben je blij dat je die stenen nog hebt.