Voegkleur kiezen bij oude stenen: hoe de voeg het beeld van de muur bepaalt

Bij een gemetselde muur kijk je naar de stenen, maar het oog ziet de voegen mee. In een gevel van waalformaat met een voeg van twaalf millimeter beslaat de voeg zestien tot twintig procent van het oppervlak. Een lichte voeg maakt de muur lichter en grafischer, een donkere voeg laat de stenen versmelten tot een vlak. Bij tweedehands stenen, die je vaak kiest om een oud beeld te krijgen, verdient de voeg dezelfde aandacht als de steen.

Wat vroeger gebruikelijk was

Oude gevels hebben bijna altijd een lichte voeg, omdat kalkmortel van nature grijswit is. In de negentiende eeuw werd vaak een geknipte voeg toegepast, een smalle, uitstekende voeg in een fijne, lichte mortel. Bij vooroorlogse woningen zie je meestal een platvolle of iets terugliggende voeg in grijs. Pas na de oorlog kwamen donkergrijze en antracietkleurige voegen in de mode, die de gevel als een geheel laten ogen. Wie een oude steen met een moderne donkere voeg combineert, krijgt een beeld dat niet klopt, ook al kan een leek niet zeggen waarom.

Zo kies je

Metsel een proefstukje van een halve vierkante meter en voeg drie vlakken met drie verschillende kleuren: een lichtgrijze, een zandkleurige en een middengrijze. Bekijk het na een week droging, in zon en in schaduw, van dichtbij en van de overkant van de straat. Natte voegmortel is altijd veel donkerder dan de eindkleur. Bij bonte oude stenen met veel kleurverschil werkt een neutrale lichte voeg meestal het best; bij een egaal donkerrode partij kan een iets warmere zandtint de steen laten gloeien.

Voegmortel bij zachte stenen

Kleur is niet het enige. Oude stenen zijn vaak zachter dan de moderne voegmortel, en een keiharde cementvoeg drukt bij vorst de rand van de steen eraf. Kies voor hergebruikte stenen een voegmortel op basis van kalk of een bastaardmortel met weinig cement. Die is zachter, ademt, en heeft van nature de lichte tint die bij de steen hoort. Kant-en-klare voegmortels bestaan in kalkuitvoering; vraag ernaar bij de bouwmaterialenhandel.

Bij aansluiting op bestaand werk

Herstel je een deel van een gevel, dan kijk je niet naar de kleur die de voeg oorspronkelijk had, maar naar de kleur die hij nu heeft. Tachtig jaar roet en regen maken een lichte voeg grijzer. Neem een brok oude voeg mee naar de handel, laat er een mengsel op afstemmen en accepteer dat de nieuwe voeg de eerste twee jaar iets lichter blijft. Daarna trekt hij bij.