Geglazuurde stenen en verblendstenen: bijzondere oude bakstenen herkennen en toepassen

De meeste oude bakstenen zijn rood of geel en mat. Maar wie langer zoekt, komt ook glanzende stenen tegen in groen, zwart, bruin of wit, en strakke, dichte gevelstenen met scherpe kanten die er bijna machinaal geperfectioneerd uitzien. Dat zijn geglazuurde stenen en verblendstenen, en beide horen bij een specifieke bouwperiode. Ze zijn gewild voor restauraties en voor wie een bijzonder accent zoekt.

Geglazuurde stenen

Een geglazuurde steen is een gewone baksteen met een glaslaag op een of twee zichtzijden, die in een tweede bakgang is aangebracht. Ze komen voor in gevels uit de periode rond 1900 tot 1930, in plinten, banden, deuromlijstingen en winkelpuien, en in het interieur van slagerijen, badhuizen en stations. De kleur is diep en glanzend en verweert niet. De glazuurlaag is echter bros: bij het bikken springt hij makkelijk af aan de randen, en een steen met een beschadigde glazuurrand is voor zichtwerk verloren. Bik ze daarom met beleid of laat de mortel zitten en zaag ze tot strips.

Verblendstenen

Verblendstenen zijn hard gebakken, dichte gevelstenen met een glad, egaal oppervlak en scherpe hoeken, vaak in geel, oranje of rood, bedoeld als sierlaag voor een gevel. Ze werden veel gebruikt in de negentiende eeuw en het begin van de twintigste voor scholen, kerken en herenhuizen. Doordat ze dicht zijn, zijn ze uitstekend vorstbestendig en laten ze cementmortel soms zelfs los. Hun maat is vaak iets anders dan waalformaat, dus meet altijd na.

Herkennen op een foto

Glans die in de zon spiegelt, is glazuur. Een egaal, bijna keramisch oppervlak zonder zandhuid en zonder plooien, met haarscherpe kanten, is verblend. Vraag de verkoper om een foto van de kopse kant: bij een geglazuurde steen zie je daar de rode of gele scherf onder de glaslaag, bij een verblendsteen is de steen door en door dezelfde kleur.

Toepassen

Gebruik geglazuurde stenen als plint, als band, in een keuken of badkamer als spatwand van hele stenen, of in een tuin als rand van een vijver, waar de glazuur het water afstoot. Verwerk ze met een fijne, lichte voeg en een kalk- of bastaardmortel, en nooit met een zuur reinigingsmiddel achteraf, want dat dof het glazuur. Verblendstenen zijn robuust genoeg voor elke buitentoepassing en zijn de ideale steen voor de bovenste lagen en rollagen van een muur van zachtere oude stenen.