Sloopstenen zelf bikken: gereedschap, techniek en hoeveel je per uur haalt
Bikken is het schoonhakken van oude mortel van gebruikte stenen. Het is eenvoudig werk dat iedereen kan leren, maar het is ook werk dat je in je rug en polsen voelt als je het verkeerd aanpakt. Wie een partij ongebikte stenen koopt, doet er goed aan vooraf een uur te oefenen en dan uit te rekenen hoeveel dagen hij kwijt is.
Gereedschap
Het klassieke gereedschap is een metselhamer met een vlakke kant en een scherpe kant, aangevuld met een brede bikbeitel of een stoffer voor het laatste gruis. Sommige mensen werken liever met een zwaardere vuisthamer en een losse beitel. Een gewone hamer is te licht en stuitert; een sloophamer te zwaar. Draag een veiligheidsbril, want mortelsplinters vliegen ver, en werkhandschoenen met versterkte vingers. Een lage werkbank of een omgekeerde kuip op kniehoogte scheelt je rug.
Techniek
Leg de steen plat op een stevige ondergrond met de mortelkant naar boven. Sla met de scherpe kant van de hamer schuin tegen de rand van de mortel, niet op het midden en niet op de steen. Bij kalkmortel springt de mortel in schollen los. Werk van de randen naar het midden en draai de steen. De laatste dunne laag hoeft er niet helemaal af: een ruw, schoon oppervlak zonder klonten is genoeg voor nieuwe mortel. Bij een steen waar de mortel niet loslaat, stop je meteen: dat is cement, en doorgaan kost je de steen.
Tempo en planning
Een geoefende bikker haalt bij kalkmortel ongeveer 150 tot 200 stenen per uur, een beginner de helft daarvan. Bij bastaardmortel zakt het naar 60 tot 100. Voor een partij van duizend stenen uit een vooroorlogse woning ben je dus een lange dag tot twee dagen bezig. Reken daarnaast tijd voor het sorteren, het opstapelen en het afvoeren van de mortelresten, die bij duizend stenen een paar kruiwagens vullen.
Bikken loont of niet
Vergelijk de prijs van de ongebikte partij met een gebikte partij van dezelfde steen en deel het verschil door het aantal uren werk. Bij kalkmortel en een fraaie steen komt dat meestal uit op een fatsoenlijk uurloon, en veel mensen vinden het werk bovendien aangenaam om in de buitenlucht te doen. Bij cementmortel of een gewone steen is het bijna nooit de moeite waard.