Vellingblokken, elementen en metselstenen van kalkzandsteen: het verschil met baksteen bij hergebruik

Kopers die bakstenen gewend zijn, zien kalkzandsteen soms als “witte bakstenen”. Dat is het niet. Het materiaal gedraagt zich anders bij zagen, metselen en vocht, en de vormen waarin het wordt gemaakt zijn op een andere manier van bouwen gericht. Wie een partij kalkzandsteen op de marktplaats ziet, moet eerst weten welk van de drie hoofdtypes het is.

Metselstenen en blokken

De kleinste vorm is de kalkzandsteen metselsteen in waalformaat of in het grotere blokformaat van ongeveer 21 bij 10 bij 8 centimeter. Ze worden met gewone metselmortel verwerkt en zijn bedoeld voor binnenwanden, binnenbladen en soms voor gevels die later gestuukt of geverfd worden. Voor een doe-het-zelver is dit de meest bruikbare vorm: het gewicht is te tillen en het metselen verschilt nauwelijks van baksteen, behalve dat de steen sneller water zuigt en dus vooraf nat moet.

Vellingblokken

Vellingblokken zijn lijmblokken met afgeschuinde randen aan de zichtzijde. Als ze gelijmd worden, ontstaat er een verdiepte voeg die het wandbeeld tekent, en zo worden ze als schoon werk in scholen, sporthallen en garages toegepast. Bij hergebruik zijn ze alleen interessant als je datzelfde beeld wilt en de lijmvlakken nog vlak zijn. Voor een gestuukte wand zijn de vellingen juist een nadeel: elke voeg moet dan eerst gevuld worden.

Elementen

Elementen zijn grote blokken van bijvoorbeeld 90 bij 60 centimeter die met een stelmachine of kraan worden geplaatst. Ze komen vrij bij de sloop van kantoren en woningen van na 1990. Voor een particulier zijn ze vrijwel onhanteerbaar en het zagen vraagt een grote wandzaag. Ze worden vooral tussen bedrijven verhandeld; als koper zonder materieel laat je ze liggen, tenzij de verkoper ze al tot kleinere blokken heeft gezaagd.

Het verschil met baksteen in de praktijk

Kalkzandsteen is niet vorstbestendig zonder afwerking en hoort dus niet onbeschermd buiten. Het is zwaarder per volume dan baksteen, isoleert slechter, maar dempt geluid beter en is zeer maatvast. Het zaagt makkelijk met een steenzaag en pluggen houden er goed in. Bakstenen zijn voor een gevel; kalkzandsteen is voor de constructie erachter en voor binnenwanden. Wie beide op de marktplaats vindt, koopt ze dus niet als alternatief voor elkaar maar voor verschillende delen van hetzelfde bouwwerk.