Een buitenkeuken of gemetselde barbecue van oude stenen: gewone steen of vuurvaste steen

Een gemetselde barbecue of een buitenkeuken met een houtgestookte oven is een dankbare klus voor tweedehands stenen: klein, zichtbaar, en het verweerde beeld van oude stenen past er precies bij. Toch gaat het regelmatig mis, omdat gewone bakstenen worden gebruikt op de plek waar het vuur brandt. Daar horen vuurvaste stenen, en het verschil is niet te onderhandelen.

Wat een gewone baksteen aankan

Een baksteen is gebakken bij ongeveer duizend graden en verdraagt warmte dus prima, maar niet de snelle wisseling van koud naar heet en het direct contact met vlammen en gloeiende kolen. Dan scheurt hij, springt hij en schilfert de huid af. Dat geldt nog sterker voor oude stenen die vocht hebben opgenomen: het water in de poriën zet bij verhitting om in stoom en drukt de steen uiteen. Gebruik gewone oude stenen dus voor de mantel, de sokkel, de werkbladen en het rookkanaal boven de vuurhaard, niet voor de haard zelf.

Vuurvaste stenen voor de haard

De vuurhaard, de bodem onder het rooster en de eerste dertig centimeter erboven metsel je met chamottestenen, lichtgele vuurvaste stenen die ook tweedehands te vinden zijn uit gesloopte kachels, bakovens en industriële installaties. Ze zijn zwaarder en gladder dan bakstenen en herkenbaar aan hun kleur. Verwerk ze met vuurvaste mortel of vuurvaste lijm, met dunne voegen van een paar millimeter. Koop bij een partij gebruikte chamotte stenen zonder scheuren en zonder dikke slakresten.

De opbouw

Zet de barbecue op een betonplaat of een fundering van betonblokken. Metsel de buitenmantel van oude bakstenen in een bastaardmortel, laat aan de binnenzijde een centimeter ruimte open en metsel daarin, los van de mantel, de vuurvaste binnenbak. Die uitzettingsvoeg voorkomt dat de hete binnenbak de koude buitenmantel kapotdrukt. Een rooster op uitstekende stenen of op stalen pennen, een aslade onderin en een schoorsteentje erboven maken het geheel af.

Onderhoud

Dek de barbecue in de winter af of zet er een deksteen op, zodat de oude stenen niet vol water staan als de vorst komt. Stook de eerste keren zachtjes om het geheel te laten drogen. Vervang een gescheurde chamottesteen gewoon; ze zitten los van de mantel en dat is precies het idee. De buitenkant van oude stenen wordt met elk jaar en elke roetlaag mooier.