Biobased materialen: wat ze zijn en wanneer je ze kiest naast hergebruik
Naast hergebruik van bestaand materiaal is er een tweede pijler onder circulair bouwen: materialen die groeien in plaats van uit een mijn of oliebron komen. Hout is het bekendste voorbeeld, maar er is veel meer: isolatie van vlas, hennep of houtvezel, plaatmateriaal van stro, kurk als vloer of isolatie, leem als pleister. Ze hebben gemeen dat ze aan het einde kunnen composteren of verbrand worden zonder gif achter te laten.
Wat biobased in de praktijk betekent
Een product heet biobased als het grotendeels uit plantaardig of dierlijk materiaal bestaat. Let op dat woord grotendeels: veel producten combineren natuurlijke vezels met een kunststof bindmiddel of een brandvertrager. Vraag bij aankoop naar de samenstelling. Een isolatieplaat die voor de helft uit polyester bestaat is minder circulair dan de naam doet vermoeden.
Waar het goed werkt
Biobased isolatie is prettig te verwerken, kriebelt niet en kan vocht opnemen en weer afstaan, wat gunstig is in oude huizen zonder dampremmende laag. Leem als binnenpleister regelt de luchtvochtigheid en is eindeloos te herstellen. Houtvezelplaat als dakisolatie houdt zomerse warmte langer buiten dan schuim van dezelfde dikte. Dit zijn plekken waar een biobased product niet alleen groener maar ook beter is.
Waar je oppast
Natuurlijke materialen zijn gevoelig voor blijvend vocht. Vlas of hennep die een half jaar nat in een kruipruimte ligt, is verloren. Buiten en in de grond zijn ze zelden geschikt. Stro en houtvezel zijn brandbaar en vragen om een goede afwerking. En ze zijn bij aankoop vaak duurder dan minerale wol of schuim, al scheelt dat per product sterk.
Combineren met hergebruik
De mooiste combinatie is een constructie van hergebruikt hout, gevuld met biobased isolatie en afgewerkt met hergebruikt plaatmateriaal of leem. Alles droog verbonden, alles later weer te scheiden. Hergebruik voor wat al bestaat, biobased voor wat nieuw moet: dat is de volgorde die het beste past bij een circulaire klus.