Oud hout schuren en oliën: hoe je de patina houdt en de vlekken kwijtraakt

Bij elk project met oud hout komt het moment dat je de planken moet afwerken. Het dilemma is steeds hetzelfde: het verweerde oppervlak is de reden dat je dit hout wilde, maar het is ook ruw, vuil en vol splinters. De oplossing zit in de korrel van het schuurpapier, de richting waarin je schuurt en de keuze voor olie in plaats van lak. Dit is de volgorde die werkt.

Eerst schoonmaken, dan schuren

Boen het hout met een harde borstel en water met een scheut groene zeep, en laat het twee dagen drogen. Zand, cementstof en oud vet zitten anders in het schuurpapier binnen een minuut. Verwijder alle spijkers en nietjes met een tang en een spijkerzoeker; een spijker onder het oppervlak scheurt je schuurband en verwondt je hand. Wrijf met een doek over elke plank om verborgen splinters te vinden.

Korrel en richting

Begin met korrel 60 op een bandschuurmachine of een excentrische schuurmachine, alleen om losse vezels en splinters weg te halen. Schuur altijd met de nerf mee; dwars op de nerf laat krassen achter die na het oliën donker worden. Ga daarna naar korrel 100 en stop. Fijner schuren sluit de poriën en haalt de grijze verwering weg; op korrel 100 blijft de patina en voelt het hout glad genoeg voor een tafelblad. Kopse kanten mogen fijner, tot 150, anders drinken ze de olie en worden ze donker.

Olie kiezen

Een harde olie op basis van lijnolie of tungolie trekt in het hout en laat het oppervlak mat en voelbaar. Lak legt een film op het hout en doet de patina in glans verdwijnen. Kies olie voor tafels, planken en kasten, en een lak alleen voor iets dat echt nat wordt. Test de olie op een restje: sommige oliën kleuren grijs hout geel, en een kleurloze olie met een wit pigment houdt de grijze tint juist vast.

Aanbrengen en laten harden

Breng de olie dun aan met een doek, wacht een kwartier en wrijf al het overschot weg; olie die op het hout blijft liggen wordt plakkerig. Herhaal na een dag. Doeken met lijnolie kunnen door zelfontbranding vlam vatten: leg ze uitgespreid buiten te drogen of dompel ze in water. Na een week is de olie hard en kun je de tafel gebruiken.