Oud beslag hergebruiken: scharnieren, grepen en sloten uit sloopmateriaal

Bij sloopmateriaal komt beslag mee: scharnieren aan een deur, grepen op een kastje, een espagnolet op een raam, een slot in een deurstijl. Veel mensen gooien het weg en kopen nieuw. Dat is jammer, want oud beslag is zwaarder, mooier en vaak beter gemaakt dan wat er nu in de winkel ligt. Het vraagt wel schoonmaken en een goede kijk op wat nog werkt en wat op is.

Wat je van een deur haalt

Een oude paneeldeur draagt drie of vier paumelles of knipscharnieren, een slot met een sluitplaat en twee krukken op een stift met rozetten. Draai alles los voor je de deur zaagt. Paumelles van 80 tot 100 millimeter zijn bruikbaar voor elke zware kastdeur of vitrine. De krukken passen op een nieuwe deur met dezelfde stiftmaat van 8 millimeter. Het slot zelf hergebruik je alleen als de sleutel erbij zit; anders is het een sierstuk.

Schoonmaken zonder schade

Beslag zit meestal onder zes lagen verf. Leg de onderdelen een nacht in een pan met water en een flinke schep soda, zacht aan de kook, en de verf laat los in vellen. Borstel na met een koperborstel. Messing wordt weer goud na een poetsmiddel; staal blijft grijs en mag je met een laagje was of olie tegen roest beschermen. Verchroomd beslag uit de jaren vijftig poets je alleen met een zachte doek, want het chroom is dun.

Wat op is

Een scharnier waarvan de pen speling heeft, laat de deur zakken; gooi hem weg of gebruik hem voor een deurtje dat niets weegt. Grepen met gebroken bevestigingsdraad kun je herstellen met een nieuw boutje van dezelfde maat, meestal M4. Sloten met een gebroken veer laat je zitten als decoratie. Kijk ook naar de schroeven: oude gleufschroeven horen bij het beslag en houden even goed als nieuwe, mits de kop niet is afgedraaid.

Op de marktplaats

Beslag wordt vaak per doos aangeboden door verkopers die een pand hebben gestript. Vraag om een foto van de hele inhoud en niet alleen van het mooiste stuk. Een doos met twintig paumelles en tien krukken kost minder dan twee nieuwe messing scharnieren. Let op dat scharnieren per paar zijn, links en rechts, en tel na of je van elk genoeg hebt.