Antiek fonteintje of wasbak: herkennen en aansluiten
Een antiek fonteintje in het toilet of een oude wasbak in de bijkeuken geeft een ruimte direct karakter. Denk aan een klein porseleinen fonteintje met een sierrand, een gietijzeren wasbak met emaille of een zware stenen gootsteen uit een boerderij. Nieuw zijn zulke stukken nauwelijks te krijgen, en reproducties missen vaak de details. Tweedehands vind je ze wel. In dit stuk lees je hoe je een antiek fonteintje of een oude wasbak herkent, waar je op let bij het kopen en hoe je hem aansluit op een leidingwerk van nu.
Welke soorten je tegenkomt
Onder antieke fonteintjes en wasbakken valt meer dan je denkt.
- Porseleinen fonteintjes. Klein, vaak met een afgeronde vorm, een sierlijke rand en soms een voorgevormde plek voor zeep. Ze komen uit toiletten van oudere woningen.
- Gietijzeren wasbakken met emaille. Zwaar, stevig en vaak wit of crème. Ze hingen in keukens, bijkeukens en werkplaatsen.
- Stenen gootstenen. Gemaakt van natuursteen of graniet, soms uit een stuk gehakt. Ze komen uit boerderijen en oude keukens.
- Wastafels op een zuil. De wasbak rust op een staande voet die ook de afvoer verbergt.
- Hoekfonteintjes. Speciaal gemaakt voor een smal toilet, met een driehoekige vorm die in de hoek past.
Herkenbare kenmerken van een echt oud exemplaar zijn een dikke wand, een zwaar gewicht, een iets ongelijke glazuurlaag en soms een fabrieksstempel aan de onderkant. Dat stempel helpt om de leeftijd in te schatten, maar ook zonder stempel zegt het materiaal veel.
Waar je op let bij het kopen
Een oud fonteintje kan nog prima mee, mits je goed kijkt. Neem de tijd en loop deze punten na.
- Scheuren. Houd het fonteintje tegen het licht en tik er zachtjes op. Een heldere klank is goed, een doffe klank kan op een haarscheur wijzen. Een scheur in porselein lekt vroeg of laat.
- Haarlijntjes in het glazuur. Fijne lijntjes in de bovenlaag, het zogenaamde craquelé, zijn vaak alleen cosmetisch. Kijk wel of er vuil of kalk in is getrokken.
- Afgebroken stukjes. Een klein schilfertje aan de onderkant valt niet op. Een beschadiging aan de rand of rond de afvoer is lastiger.
- Emaille. Bij gietijzeren wasbakken kan het emaille afgebladderd zijn. Daaronder roest het ijzer. Kleine plekjes zijn bij te werken, grote kale delen zijn veel werk.
- Afvoergat en kraangat. Kijk of er een kraangat in zit, en waar. Sommige oude wasbakken hebben geen kraangat en verwachten een kraan uit de muur.
- Ophangpunten. Oude fonteintjes hangen soms op beugels of consoles die niet meer los te krijgen zijn. Vraag of de originele beugels erbij zitten.
Vraag de verkoper ook waar het stuk vandaan komt. Uit een woning gedemonteerd sanitair heeft vaak nog een eerlijke staat, terwijl een stuk dat jaren buiten heeft gestaan door vorst kan zijn gescheurd.
Aansluiten op leidingwerk van nu
Het grootste vraagstuk bij een antiek fonteintje is niet het fonteintje zelf, maar de aansluiting. Oude afvoeren en kranen hebben vaak andere maten dan wat nu in de bouwmarkt ligt. Dat is meestal op te lossen.
- Afvoer. Kijk naar de diameter van het afvoergat. Er zijn verloopstukken en flexibele sifons die een oude maat aansluiten op een moderne afvoer. Neem het fonteintje of een goede maat mee naar de winkel.
- Kraan. Zit er een kraangat in, controleer dan de doorsnede. Een moderne fonteinkraan past niet altijd in een ouder gat. Zit er geen gat in, kies dan een kraan uit de muur.
- Plug en overloop. Oude wasbakken hebben soms een overloop in de wand die niet aansluit op een moderne plug. Er bestaan pluggen met en zonder overloop, dus let op welke je nodig hebt.
- Ophanging. Zware stenen en gietijzeren wasbakken vragen om een stevige muur en goede bevestiging. Bij een lichte scheidingswand is een extra versterking of een draagconsole nodig.
Twijfel je over de aansluiting, laat dan een installateur meekijken. Spreek vooraf af dat je zelf het fonteintje aanlevert, zodat duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is.
Schoonmaken en opknappen
Een oud fonteintje heeft vaak een kalkrand of verkleuring. Begin met een milde reiniger en warm water. Kalk los je op met azijn of een kalkoplosser, laat het even inwerken en spoel goed na. Gebruik geen schuurspons op glazuur of emaille, want dat geeft krassen waar vuil zich later in zet. Hardnekkige vlekken in natuursteen behandel je met een middel dat daarvoor bedoeld is, niet met een zuur dat de steen aantast.
Kopen en ophalen
Porselein en emaille zijn kwetsbaar tijdens vervoer. Wikkel het fonteintje in een deken of noppenfolie, zet het niet op de rand en laat het niet los in de auto schuiven. Zoek bij voorkeur dichtbij. Op TweedekansMateriaal zoek je op afstand en neem je direct contact op met de verkoper via chat of telefoon, zonder tussenpersoon. Kopen en verkopen is gratis, zonder commissie.
Een antieke fontein voor het toilet: past hij in je ruimte?
Een antieke fontein hangt vaak in een smalle ruimte, en juist daar gaat het snel mis. Meet hoe ver het fonteintje uit de muur steekt en kijk of de deur dan nog vrij opengaat. Let ook op de kant van het kraangat: zit het rechts terwijl je leiding links uit de muur komt, dan wordt het aansluiten lastiger.
Kijk daarnaast naar de wand waar hij aan komt. Een porseleinen fonteintje is zwaarder dan het lijkt. In steen hang je hem met pluggen en haken, in een holle wand heb je een stevige achterplaat of drager nodig. Vraag de aanbieder of de ophangbeugels er nog bij zitten, want oude beugels zijn los vaak moeilijk te vinden.
Zelf een oud fonteintje of wasbak over
Breek je een toilet of keuken uit, gooi het oude sanitair dan niet in de container. Er zijn genoeg mensen die juist zo'n stuk zoeken. Demonteer het voorzichtig, maak het schoon en zet het met duidelijke foto's en de maten in een advertentie. Vermeld of er een kraangat in zit en of de beugels erbij horen. Zo vindt het fonteintje een nieuw toilet, en bespaart de koper tot 70% op nieuw.