Marmer hergebruiken uit sloop: vensterbank, dorpel en schouw
Bij een verbouwing van een oud huis komt er vaak meer natuursteen uit dan je denkt. Een vensterbank in de woonkamer, een dorpel onder de voordeur, de plaat op een oude schouw: veel ervan is marmer. Gooi je het in de container, dan verdwijnt er een stuk steen dat nog decennia mee kan. Marmer hergebruiken is goed te doen, als je weet wat je in handen hebt, hoe je het heel losmaakt en waar het opnieuw past. In dit blog lees je hoe je marmer herkent, waar je op let bij het slopen en wat je er daarna mee maakt.
Is het wel marmer, of hardsteen?
Niet alles wat glanst en koud aanvoelt is marmer. In oude Nederlandse huizen kom je drie soorten tegen die vaak door elkaar worden gehaald: marmer, hardsteen en composiet.
- Marmer heeft meestal een lichte basis met aders of wolken in een andere kleur. Het is relatief zacht: met een stalen spijker krijg je er op een onzichtbare plek een kras in.
- Hardsteen is donkergrijs tot blauwgrijs en laat vaak kleine fossielen en witte puntjes zien. Het is harder en zwaarder van uitstraling, en wordt veel gebruikt voor dorpels en traptreden.
- Composiet is een mengsel van steenslag en hars. Het patroon is gelijkmatiger en de achterkant ziet er vaak gegoten uit.
Twijfel je, druppel dan wat azijn op een plek die later niet in het zicht komt. Bruist het licht, dan heb je een kalksteen zoals marmer. Spoel het daarna meteen af met water, want zuur tast de glans aan.
Waar zit marmer in een oud huis?
Kijk bij een sloop of verbouwing eerst rond voor je begint te breken. Marmer vind je vaak op deze plekken:
- Vensterbanken in de voorkamer en de suite, soms met een afgeronde voorkant.
- Dorpels onder binnendeuren en tussen gang en kamer.
- Schouwplaten en de ombouw van een oude haard.
- Wandbekleding in de gang of het trappenhuis.
- Tafelbladen en wastafelbladen in oudere badkamers.
Juist de vensterbanken en dorpels zijn interessant om te hergebruiken. Ze hebben vaak een maat die je in een ander oud huis weer nodig hebt, en de kleur sluit aan bij ander materiaal uit dezelfde tijd.
Marmer losmaken zonder breuk
Marmer is sterk onder druk, maar breekt makkelijk als het doorbuigt. Een vensterbank die je aan een kant optilt terwijl de andere kant nog vastzit, knapt in het midden. Zo voorkom je dat:
- Snijd de kitvoeg of het stucwerk rondom eerst los met een scherp mes of een oscillerende zaag.
- Werk met brede wiggen van hout en tik ze om de beurt een stukje verder, over de hele lengte. Zo komt de plaat gelijkmatig los.
- Gebruik nooit een koevoet direct op de rand. Leg er een plankje tussen, zodat de druk verdeeld wordt.
- Til lange stukken met twee personen en houd ze rechtop, op de kant. Plat dragen laat een plaat doorbuigen.
Een plaat die in de mortel zit en niet wil wijken, laat je beter zitten dan dat je hem forceert. Een gebroken vensterbank is alleen nog geschikt voor kleine stukken.
Vervoeren en opslaan
Vervoer marmer altijd op de kant, met een deken of karton ertussen en goed vastgezet tegen een rechte wand van de bus of aanhanger. Leg nooit iets zwaars bovenop een liggende plaat. Thuis zet je de stukken rechtop tegen een muur, op twee latten, zodat ze niet in vocht staan. Marmer buiten in de winter laten liggen is geen goed idee: water trekt in de steen en kan bij vorst schade geven.
Wat maak je ervan?
Een paar ideeen die vaak goed uitpakken:
- Een vensterbank wordt opnieuw een vensterbank, eventueel op maat ingekort met een diamantzaag.
- Een lange dorpel wordt een plank in de badkamer of een afdekplaat op een muurtje.
- Een schouwplaat wordt een bijzettafel of een blad op een oude commode.
- Kleine stukken worden onderzetters, een snijplank voor de keuken of een tegelpad in de tuin onder een afdak.
Schuur gezaagde randen na met nat schuurpapier in steeds fijnere korrel, dan krijg je de glans terug. Een matte plek op het blad kun je vaak oppoetsen met een poetsmiddel voor natuursteen.
Onderhoud na het plaatsen
Marmer is gevoelig voor zuur. Wijn, citroensap en schoonmaakmiddelen met azijn laten doffe kringen achter. Maak het schoon met lauw water en een pH-neutraal middel, en behandel het na het plaatsen met een impregneermiddel voor natuursteen. Zo trekken vlekken minder snel in.
Marmer over, of juist op zoek?
Heb je na je verbouwing vensterbanken, dorpels of een schouwplaat over, dan zet je ze gratis online. Er wordt geen commissie gerekend en je doet zaken rechtstreeks met de koper, die het zelf komt ophalen. Ben je juist op zoek naar een passende marmeren vensterbank of dorpel voor een oud huis, typ dan wat je zoekt en vul je postcode in. Zo zie je wat er bij jou in de buurt te koop staat, vaak tot 70% goedkoper dan nieuw. Ik zoek materiaal of ik heb materiaal over: het kan allebei op De marktplaats voor bouwmateriaal met een tweede kans.