Steenschotten en teak: wat maak je van oud hardhout?
Bij het leegruimen van een oude boerderij of een fabriekshal kom je ze soms tegen: zware, donkere planken die ooit als steenschotten in een steenfabriek dienden, of een stapel teak uit oude laboratoriumtafels, kozijnen of een scheepsdek. Steenschotten en teak zijn hardhout dat al tientallen jaren dienst heeft gedaan en daarna nog steeds bruikbaar is. Wat maak je ervan, en waar let je op als je zulk oud hardhout koopt? Dat lees je in dit blog.
Wat zijn steenschotten?
Steenschotten zijn de planken waarop in steenfabrieken de verse, natte stenen werden gelegd om te drogen. Ze werden gestapeld in droogloodsen en moesten jarenlang vocht, gewicht en temperatuurverschillen verdragen. Daarom werden ze vaak van hardhout gemaakt.
Wat steenschotten bijzonder maakt, is hun uitstraling. Door het jarenlange gebruik hebben ze afdrukken, kleurverschillen en slijtplekken. Juist die sporen maken ze populair voor wandbekleding, tafelbladen en inrichting met karakter. Omdat ze vaak dik en zwaar zijn, kun je ze ook gebruiken waar stevig hout nodig is.
Waar komt oud teak vandaan?
Oud teak komt tweedehands op verschillende manieren vrij.
- Laboratorium- en schooltafels. Veel oude werkbladen in scholen en laboratoria waren van teak, omdat het goed bestand is tegen vocht en vlekken.
- Kozijnen, deuren en trappen uit oudere gebouwen.
- Scheepsdekken en jachten, die worden vervangen of gesloopt.
- Tuinmeubelen die uit elkaar zijn gehaald.
Teak bevat van nature olie. Daardoor voelt het een beetje vettig aan, ruikt het licht kruidig als je erin zaagt en kan het buiten goed tegen het weer. Oud teak dat lang buiten heeft gestaan, wordt zilvergrijs. Schuur je een stukje open, dan zie je de goudbruine kleur er nog onder zitten.
Hoe herken je echt hardhout?
Bij een partij oud hout is niet altijd duidelijk welke houtsoort het is. Een paar dingen helpen.
- Gewicht. Hardhout is merkbaar zwaarder dan vuren of grenen van dezelfde maat.
- Hardheid. Druk met je duimnagel in het hout. Bij zachthout blijft een deuk achter, bij hardhout nauwelijks.
- Nerf en kleur. Schaaf of schuur een klein stukje schoon. Teak is goudbruin met een fijne, rechte nerf. Andere hardhoutsoorten kunnen roodbruin of bijna zwart zijn.
- Geur bij zagen. Teak heeft een eigen, iets leerachtige geur. Grenen ruikt duidelijk naar hars.
Weet je het niet zeker, vraag de aanbieder dan waar het hout vandaan komt. Bij steenschotten weet de verkoper vaak uit welke fabriek of loods ze komen.
Wat maak je van oud hardhout?
Steenschotten en teak zijn te mooi om in een kachel te verdwijnen. Een paar toepassingen die goed werken:
- Een tafelblad of werkblad. Dikke steenschotten verlijm je naast elkaar tot een stevig blad met veel karakter. Teak uit laboratoriumtafels is vaak al een kant-en-klaar blad dat je alleen hoeft op te schuren.
- Wandbekleding. Steenschotten op een wand geven een ruimte direct een doorleefde uitstraling. Schaaf ze niet te veel, anders verdwijnen de sporen van het gebruik.
- Vensterbanken en planken. Hardhout is stijf genoeg om zonder steun over een flinke breedte te overspannen.
- Buitenbanken en tuinmeubelen. Teak kan goed tegen buitenlucht en wordt mooi grijs.
- Traptreden of een opstap. Oude hardhouten planken zijn sterk en slijtvast.
Waar let je op bij het bewerken?
Oud hardhout is mooi, maar vraagt wel wat extra zorg.
- Haal eerst alle spijkers, nietjes en schroeven eruit. Oude metaaldelen zitten soms diep weggezakt. Ga er met een metaaldetector overheen voor je gaat zagen of schaven, dan spaar je je zaagblad.
- Hardhout is hard voor je gereedschap. Gebruik scherpe zaagbladen en schaafmessen, en boor altijd voor als je gaat schroeven. Anders splijt het hout of breekt je schroef af.
- Teak is olieachtig, waardoor lijm en verf er slechter op hechten. Ontvet de lijmvlakken vlak voor het verlijmen.
- Draag een stofmasker bij het schuren en zagen. Fijn stof van hardhout wil je niet inademen.
- Laat het hout eerst een paar weken binnen acclimatiseren als het buiten heeft gelegen. Hout dat te snel opdroogt, kan scheuren.
Steenschotten en teak vinden in de buurt
Oud hardhout komt vrij bij het slopen van steenfabrieken, schuren, scholen en laboratoria. Het is niet altijd makkelijk te vinden, en elke partij is anders. Op TweedekansMateriaal zoek je op hardhout, steenschotten of teak in je eigen omgeving. Je spreekt rechtstreeks met de aanbieder af en kunt het hout eerst zien en voelen voor je koopt. Zo krijgt bouwmateriaal een tweede kans in je huis of tuin.
Heb je zelf steenschotten of teak liggen die je niet meer gebruikt? Zet ze gratis online met een foto en de maten. Er wordt geen commissie gerekend: wat je vraagt, krijg je.