Tuile du Nord dakpan of Vlakke Mulden: zo herken je ze
Je dak lekt bij een paar kapotte pannen, of je hebt een schuur die je wilt dekken met pannen uit een partij die iemand aanbiedt. De verkoper noemt ze Tuile du Nord of Vlakke Mulden, of hij weet de naam niet en schrijft alleen "Franse pannen". Wie een Tuile du Nord dakpan wil bijpassen, moet eerst zeker weten welk type er op zijn eigen dak ligt. Twee pannen die op een foto op elkaar lijken, passen op het dak soms helemaal niet in elkaar. Hieronder zie je waaraan je de twee typen herkent, waar de naam op de pan staat en waarom dat zo telt als je gaat bijpassen.
Wat is een verbeterde pan eigenlijk?
Tuile du Nord en Vlakke Mulden horen allebei bij de verbeterde pannen, ook wel sluitpannen genoemd. Het verschil met een Oud-Hollandse pan zit in de sluitingen. Een Oud-Hollandse pan is een holle golf die je over de pan ernaast legt, zonder ribbels die in elkaar grijpen. Een verbeterde pan heeft aan de kop en aan de zijkant randen en groeven die precies in de volgende pan haken. Daardoor ligt hij vaster en lekt hij minder snel bij wind en regen.
Dat maakt bijpassen ook strenger. Bij een holle pan kun je met een iets andere maat vaak nog wel uit de voeten. Bij een sluitpan moet de sluiting kloppen, anders ligt de pan scheef, klappert hij of komt er water onder.
Hoe herken je een Tuile du Nord?
De naam verraadt de herkomst: de pan komt uit de traditie van Noord-Frankrijk en Belgie. Je ziet hem veel op huizen uit de vorige eeuw in het zuiden van Nederland en in Vlaanderen, maar ook op schuren en uitbreidingen elders.
Waar let je op?
- Het profiel is vrij vlak, met in het midden een duidelijk reliëf van ribben of banen in de lengte van de pan.
- Aan de kop zit een sluiting met een opstaande rand en aan de zijkant een dubbele sluiting, zodat de pan op twee plekken in de buurman haakt.
- De pan is relatief groot. Je hebt er per vierkante meter minder van nodig dan van kleine holle pannen.
- Op de achterkant zit vaak een stempel met de naam van de fabriek, het type of een jaartal.
Leg twee pannen naast elkaar en schuif ze in elkaar zoals op het dak. Grijpen de sluitingen soepel in elkaar en liggen ze vlak, dan heb je waarschijnlijk hetzelfde type.
En waaraan herken je een Vlakke Mulden?
De naam zegt veel: een vlakke pan met mulden, ondiepe gootjes in de lengte. Van een afstand ziet een dak met Vlakke Mulden er rustig en strak uit, bijna als een leien dak met een ander formaat. Van dichtbij zie je de ondiepe holtes waarin het water wegloopt.
Kenmerken om op te letten:
- Het oppervlak is vlakker dan bij een Tuile du Nord, met lage gootjes in plaats van een duidelijk reliëf.
- Ook deze pan heeft een kopsluiting en een zijsluiting, maar die liggen anders dan bij de Tuile du Nord.
- De pan wordt veel gemaakt in een matte of verglaasde afwerking, in rood, antraciet of zwart.
Twijfel je tussen de twee? Kijk dan van opzij naar de pan. Een Tuile du Nord heeft meer hoogte in het midden, een Vlakke Mulden blijft bijna plat.
Waar vind je de typenaam op een oude pan?
Draai de pan om. Veel kleipannen hebben op de achterkant of op de kop een ingeperst stempel. Daarop staat soms de fabriek, soms het type en soms alleen een nummer. Fotografeer dat stempel scherp, dan heb je het bij elke advertentie meteen bij de hand.
Staat er niets op, of is het stempel weggesleten? Haal dan een gave pan van je dak en neem hem in de auto mee naar de verkoper. Leg hem bovenop de stapel en schuif hem in de sluiting van een van zijn pannen: dat vertelt je in een paar seconden wat geen advertentietekst kan. Noteer daarnaast drie maten: hoe lang en hoe breed de losse pan is, en hoeveel breedte er per pan zichtbaar blijft wanneer twee pannen in elkaar haken.
Waarom maakt het type zoveel uit bij bijpassen?
Bij een reparatie wil je dat de nieuwe pan in de sluiting van de oude haakt. Is de dekbreedte net anders, dan schuift elke rij een stukje op en klopt het aan het eind van de rij niet meer. Bij een kleine reparatie merk je dat misschien niet, maar bij een heel dakvlak wel.
Kleur is de tweede vraag. Oude pannen hebben jaren in weer en wind gelegen en zijn verkleurd, bemost of verweerd. Een partij van een ander dak heeft een eigen kleur gekregen. Dat is geen probleem op een schuur of achterkant, maar aan de straatkant zie je het wel. Een oplossing is de tweedehands pannen op een minder zichtbaar dakvlak te leggen en de oude pannen van dat vlak naar voren te halen.
Let ook op de hulpstukken. Bij een verbeterde pan horen vorsten, gevelpannen links en rechts en soms ventilatiepannen. Vraag de aanbieder of die in de partij zitten. Een dak met de juiste pannen maar zonder passende gevelpannen kost je later extra zoekwerk.
Wat vraag je aan de aanbieder voor je gaat ophalen?
Een paar vragen besparen je een ritje voor niets:
- Weet je het type of staat er een stempel op de achterkant? Stuur je een foto?
- Hoeveel hele pannen zijn er en hoeveel gebroken of afgebroken sluitingen?
- Zitten er vorsten en gevelpannen bij?
- Hebben ze lang buiten gestaan, en in welke stapel?
Kijk bij het ophalen zelf de sluitingen na. Een pan met een afgebroken kopsluiting is als dekpan niet meer bruikbaar, maar kan nog prima als reserve of voor een tuinrand.
Een partij Tuile du Nord of Vlakke Mulden vinden
Tweedehands pannen van een bepaald type zijn er vaak alleen als iemand zijn dak vernieuwt of een schuur afbreekt. Juist daarom loont het om ruim te zoeken. Zoek op TweedekansMateriaal met je postcode, een straal of je provincie, en regel het ophalen direct met degene die de pannen aanbiedt. Je gaat zelf kijken, legt je eigen pan ernaast en betaalt pas als het past.
Heb je zelf na een dakrenovatie nog pannen over? Zet ze dan met het type, het aantal en een foto van de achterkant online. Zo vindt iemand die precies jouw pan zoekt hem sneller. Dichtbij gevonden, slim bespaard.