Oud messing poetsen of de patina laten zitten?
Je haalt een set oude deurknoppen of een messing kraan op, en thuis blijkt alles bruin, dof of zelfs groenig te zijn. De eerste neiging is om meteen te gaan poetsen. Maar messing poetsen is een keuze, geen verplichting. De donkere laag op oud messing en brons heet patina, en voor veel liefhebbers is die laag juist het mooie. Wat kies je, en hoe pak je het aan zonder het metaal te beschadigen?
Wat is patina eigenlijk?
Messing is een mengsel van koper en zink, brons van koper en tin. Allebei reageren ze met lucht, vocht en het vet van handen. Daardoor ontstaat er langzaam een laag op het oppervlak die het metaal donkerder maakt. Bij brons gaat dat vaak naar bruin, bij messing naar goudbruin of dof geel. Op plekken waar water bleef staan, zie je soms groene of blauwgroene vlekken.
Die laag is niet hetzelfde als vuil. Vuil zit erop, patina is een deel van het metaal geworden. Wie te hard poetst, haalt allebei weg. Dat kun je niet meer terugdraaien: een patina van tientallen jaren komt niet in een paar weken terug.
Wanneer laat je de patina zitten?
Laat de patina zitten als je het oude karakter wilt bewaren. Dat geldt vooral voor:
- deurbeslag in een oud huis, waar de rest van de deur ook sporen van gebruik heeft
- ornamenten, sierbeslag en lampen waar de diepte in het motief juist zichtbaar wordt door het donkere in de groeven
- stukken die je wilt verkopen aan liefhebbers van antiek, die vaak liever de originele laag zien
In die gevallen maak je het stuk alleen schoon. Gebruik lauw water met een beetje afwasmiddel en een zachte borstel of doek. Spoel na met schoon water en droog direct goed af. Wil je het extra beschermen, wrijf het dan in met een dun laagje was. Zo blijft de patina, maar is het vuil weg.
Wanneer kies je voor glanzend?
Een glanzende afwerking past bij een stuk dat er weer als nieuw uit moet zien, bijvoorbeeld een kraan in een nieuwe badkamer of een deurknop in een strak interieur. Ook wie verschillende oude stukken naast elkaar gebruikt en ze op elkaar wil laten lijken, kiest vaak voor poetsen.
Bedenk wel: glanzend messing vraagt onderhoud. Het verkleurt opnieuw, zeker op plekken waar veel handen komen. Wie geen zin heeft om regelmatig te poetsen, kan na het poetsen een heldere lak aanbrengen. Die houdt de glans langer vast, maar moet bij beschadiging helemaal opnieuw.
Hoe poets je oud messing zonder schade?
Begin altijd met schoonmaken, zoals hierboven. Pas daarna ga je poetsen. Werk zo:
- test eerst op een plek die je niet ziet, zoals de achterkant of de binnenkant
- gebruik een poetsmiddel dat geschikt is voor messing en een zachte doek
- poets in kleine rondjes en kijk tussendoor naar het resultaat
- gebruik geen staalwol of schuursponsjes: die laten krassen achter die je na het poetsen nog beter ziet
- spoel restjes poetsmiddel weg uit groeven en hoeken, en droog alles goed af
Zit er lak op een oud stuk, dan pakt het poetsmiddel niet. Je ziet dat aan een egale, iets plastic glans met vlekken waar de lak los is. Die lak moet er dan eerst af. Dat is precisiewerk, en bij waardevolle stukken laat je het liever over aan iemand die het vaker doet.
Wat doe je met groene vlekken?
Groene of blauwgroene plekken zijn vaak een teken dat er lang vocht op heeft gestaan. Een lichte laag haal je weg met schoonmaken en voorzichtig poetsen. Is het metaal eronder aangetast of zie je putjes, dan is het meer dan een kleurtje. Bij een kraan of een onderdeel dat water moet tegenhouden, kijk je dan extra goed naar de staat voor je het gebruikt.
Waar let je op bij het kopen?
Kijk bij het ophalen naar het metaal zelf, niet alleen naar de kleur. Een stuk dat dof en donker is, kan prima in orde zijn. Let op scheurtjes, afgebroken delen en schroefdraad die vastzit of kapot is. Vraag of er ook bijpassende stukken zijn: een complete set deurbeslag uit hetzelfde huis is meer waard en makkelijker te gebruiken dan losse knoppen.
Neem een magneet mee. Massief messing en brons zijn niet magnetisch. Trekt de magneet wel, dan is het vaak staal met een messing laagje. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar dan gedraagt het zich anders bij het poetsen.
Oud messing en brons vinden
Oud messing deurbeslag, kranen en ornamenten komen vrij bij verbouwingen en sloop van oude panden. Op TweedekansMateriaal zoek je ze in een straal rond je postcode of per provincie, en je bekijkt elk stuk zelf voordat je betaalt. Zo vind je beslag met een tweede kans, met of zonder patina. Heb je zelf oud beslag liggen na een renovatie, zet het er dan gratis op: wat jij vraagt, krijg je.