Zo controleer en behandel je tweedehands hout
Steigerplanken, oude balken, vloerdelen uit een verbouwing of een stapel reststukken van een timmerman: tweedehands hout heeft een verhaal en vaak een kleur die nieuw hout mist. Maar het komt niet klaar voor gebruik bij je thuis. Er zit metaal in, soms rot of houtworm, en het oppervlak is vuil of geverfd. Wie tweedehands hout eerst controleert en behandelt, voorkomt een kapot zaagblad, een balk die het niet houdt of houtworm die zich in huis verspreidt.
Waarom je tweedehands hout eerst nakijkt
Nieuw hout uit de bouwmarkt is schoon, recht en gelijkmatig. Gebruikt hout heeft al een leven achter de rug. Het heeft buiten gelegen, in een vochtige kelder gestaan of jarenlang onder een dak gezeten. Dat zie je niet altijd aan de buitenkant. Een plank kan er prima uitzien en toch aan een kant zacht zijn. Een balk kan een spijker bevatten die je pas merkt als de zaag vonken geeft.
Door het hout in een vaste volgorde na te lopen, weet je snel welke stukken je kunt gebruiken, welke je moet inkorten en welke je beter laat liggen.
Stap 1: haal al het metaal eruit
Oud hout zit vol spijkers, schroeven, krammen en nietjes. Sommige zie je, andere zijn afgebroken of zitten diep weggeroest.
- Loop elke plank langs met een sterke magneet of een metaaldetector.
- Trek spijkers eruit met een nijptang of een koevoet. Sla ze niet terug in het hout.
- Een afgebroken schroef boor je uit of je zaagt het stuk eraf.
- Kijk ook in de kopse kanten en in oude gaten van verbindingen.
Dit is saai werk, maar het spaart je zaagbladen, schaafmessen en soms je ogen. Een zaag die op een spijker loopt, kan stukjes metaal wegschieten.
Stap 2: kijk naar rot
Rot zit vooral waar het hout nat werd: aan de uiteinden, op plekken waar het tegen een muur of de grond lag en rond oude spijkergaten.
- Druk een schroevendraaier of priem in plekken die donker of verkleurd zijn. Gaat hij er makkelijk in en voelt het sponzig, dan is het hout daar rot.
- Ruik eraan. Rot hout ruikt muf.
- Klop op een balk. Klinkt hij op een plek hol, dan kan hij van binnen zijn aangetast.
Rotte stukken zaag je ruim af tot je in gezond hout zit. Gebruik een balk met rot nooit als dragend deel, ook niet als je het rotte stuk eraf hebt gezaagd, zonder dat iemand die er verstand van heeft ernaar heeft gekeken.
Stap 3: zoek naar houtworm
Houtworm zijn de larven van een kever. Ze eten gangen in het hout en komen er als kever weer uit door een klein rond gaatje.
- Kleine ronde gaatjes zonder boormeel zijn vaak oud. De kever is weg.
- Gaatjes met vers, licht boormeel eronder betekenen dat er nog leven in zit.
- Veel gaatjes dicht bij elkaar en een balk die licht aanvoelt, wijzen op flinke schade.
Twijfel je, leg het hout dan een paar weken op een donker papier en kijk of er nieuw boormeel bij komt. Actieve houtworm behandel je met een middel tegen houtworm voordat het hout je huis in gaat. Doe je dat niet, dan kan het overslaan naar je vloer of meubels.
Stap 4: schoonmaken en schuren
Is het hout vrij van metaal, rot en actieve houtworm, dan maak je het schoon.
- Borstel los vuil, zand en spinrag eraf met een stevige borstel.
- Was vuil hout met water en een beetje zeep en laat het goed drogen.
- Schuur het hout op tot de kleur die je zoekt. Licht schuren houdt de oude uitstraling, dieper schuren geeft je weer de kleur van vers hout.
- Oude verf kan lood bevatten. Schuur die niet droog weg, maar gebruik een afbijtmiddel of laat het hout stralen.
Gebruik bij eiken geen staalwol of staalborstel. Daar komen zwarte vlekken van.
Stap 5: beschermen
Hoe je het hout afwerkt, hangt af van waar het komt.
- Binnen: een matte lak, olie of was. Die houdt vuil en vocht tegen en laat de nerf zien.
- Buiten: een olie of beits voor buiten, of onbehandeld laten als het hout daar tegen kan.
- Op een vloer of tafelblad: een slijtvaste lak of een harde olie.
Laat het hout voor het afwerken op kamertemperatuur wennen, vooral als het in een koude schuur lag. Dan trekt het minder krom als het in huis staat.
Wat je de verkoper vraagt
Bij het kopen van tweedehands hout kun je veel al voor het ophalen te weten komen. Vraag waar het hout vandaan komt en waar het heeft gelegen, of er houtworm in zit en of die behandeld is, en of de spijkers er al uit zijn. Vraag om een foto van de kopse kant en van de slechtste plank, niet alleen van de mooiste.
Tweedehands hout vinden
Op TweedekansMateriaal zetten particulieren, aannemers en sloopbedrijven hun overgebleven hout online: balken, planken, steigerhout en plaatmateriaal. Je zoekt op de afstand tot je huis en bekijkt het hout bij de aanbieder voordat je het meeneemt. Zelf zien, zelf keuren: zo neem je alleen mee wat je echt kunt gebruiken.