Vorstbestendigheid van oude bakstenen controleren voor buitenwerk

De grootste teleurstelling bij hergebruikte bakstenen komt niet meteen, maar na de eerste of tweede winter. Dan blijkt dat de schilfers van de stenen springen, dat er hoeken afbrokkelen en dat de mooie tuinmuur er uitziet alsof hij twintig jaar oud is. De oorzaak is vrijwel altijd dezelfde: de stenen waren niet vorstbestendig. Dat kun je vooraf grotendeels uitsluiten.

Waarom vorst een steen kapotmaakt

Een baksteen is poreus en neemt water op. Bevriest dat water, dan zet het uit en drukt het de buitenste laag van de steen los. Hoe meer water een steen opneemt en hoe fijner de poriën, hoe kwetsbaarder hij is. Hard gebakken, gesinterde stenen nemen weinig water op en overleven eeuwen buiten. Zacht gebakken stenen uit het binnenblad van een spouwmuur waren nooit voor buiten bedoeld en gaan daar ook niet lang mee.

De herkomst zegt het meeste

Vraag de verkoper waar de stenen zaten. Stenen uit een buitengevel die daar tachtig jaar zonder schade stonden, hebben hun proef feitelijk al doorstaan. Kijk daarbij wel naar welke kant van het huis: een zuidgevel droogt snel, een noordgevel achter een heg blijft nat. Stenen uit een binnenmuur, een kelder of een schoorsteenkanaal binnenshuis zijn een gok voor buitenwerk. Stenen die oorspronkelijk als straatklinker dienden zijn juist de beste keus.

Zelf een eenvoudige proef doen

Neem een paar stenen mee naar huis. Weeg ze droog, leg ze een etmaal onder water en weeg opnieuw. Neemt een steen meer dan ongeveer een zesde van zijn gewicht aan water op, dan is hij zacht en riskant voor buiten. Wie het zeker wil weten legt de natte stenen een paar nachten in een vriezer en laat ze overdag ontdooien in een emmer water. Vijf van die wisselingen zeggen al veel: brokkelt er niets af, dan kun je gerust zijn.

Beperk het risico in het ontwerp

Ook met twijfelachtige stenen kun je buiten werken als je ze droog houdt. Zet een goede afdekking op de muur, bijvoorbeeld een rollaag van harde stenen of een deksteen met overstek, en zorg dat de onderste lagen niet in natte grond staan. Gebruik de zachtste stenen aan de binnenkant van een steens muur, waar ze niet nat regenen. Zo benut je de hele partij zonder dat de kwetsbare stenen de gevel bepalen.