Dakpannen keuren op vorstschade voor je ze koopt
Je hebt een partij tweedehands dakpannen gevonden, de prijs is goed en de kleur past bij je dak. Dan wil je vooral een ding weten: houden ze het nog een paar winters uit? Vorstschade is de grootste reden dat gebruikte pannen tegenvallen. Het goede nieuws is dat je dakpannen keuren op vorstschade zelf kunt, in een kwartier, met spullen die je gewoon in je jaszak hebt. In dit blog lees je hoe je dat doet en wat je de verkoper vraagt.
Hoe ontstaat vorstschade?
Een dakpan van gebakken klei is na jaren op het dak niet meer zo dicht als toen hij nieuw was. Door weer, mos en temperatuurverschillen kan de pan poreus worden. Dan zuigt hij regenwater op. Vriest het daarna, dan zet dat water uit in de pan. Kleine stukjes springen eraf of er ontstaat een scheur. Elke winter wordt het erger, tot de pan lekt of breekt.
Een pan met vorstschade ziet er van een afstand vaak nog prima uit. Daarom is het belangrijk dat je ze van dichtbij bekijkt, en niet alleen de bovenste van de stapel.
Wat neem je mee?
Je hebt niet veel nodig om een partij te keuren:
- Een sleutelbos of een muntstuk om op de pannen te tikken.
- Een flesje water.
- Een zaklamp of je telefoon, voor de onderkant en de randen.
- Een rolmaat, om de maat na te meten als je wilt bijpassen.
De klanktest
Houd een pan aan een uiteinde vast, zodat hij vrij hangt, en tik er zachtjes op met je sleutel. Een gave pan klinkt helder en blijft even nazingen. Klinkt hij dof of kort, dan zit er vaak een haarscheur in die je met het blote oog niet ziet, of de klei heeft veel water opgenomen.
Doe dit niet bij een of twee pannen, maar bij een stuk of tien uit verschillende plekken van de stapel. Pak er ook een paar uit het midden en van onderen. Zo krijg je een eerlijk beeld van de hele partij.
Kijk naar het oppervlak en de randen
Leg een pan in het licht en kijk naar de bovenkant. Afschilfering herken je aan kleine, ruwe putjes waar de toplaag weg is en de kale klei zichtbaar wordt. Bij geglazuurde pannen zie je dat glazuur er in schilfers af is gesprongen.
Kijk daarna aan de onderkant en langs de nokken en sluitingen. Daar begint de schade meestal, omdat het water er het langst blijft staan. Eén klein putje op een pan is geen probleem. Zie je op veel pannen grote plekken, dan is de partij op zijn retour.
De watertest
Laat op een droge pan een paar druppels vallen en let goed op wat ermee gebeurt. Blijft het als een druppel liggen, dan is de pan nog dicht. Trekt het snel in en wordt de plek donker, dan is de klei poreus geworden. Zo'n pan neemt in de winter water op en loopt meer risico op vorstschade.
Doe deze test op een droge dag, met pannen die niet net nat zijn geweest. Na een regenbui zegt de test weinig, omdat de pan dan al vol water zit.
Wat vraag je de verkoper?
Een paar vragen vertellen je veel over de staat van de pannen:
- Van welk dak komen ze, en hoe oud was dat dak ongeveer?
- Lagen ze aan de noordkant of de zuidkant? Een noordzijde blijft langer vochtig en heeft vaak meer mos.
- Hoe lang zijn ze er al af, en waar hebben ze sindsdien gelegen?
- Zijn er ook nokvorsten, randpannen en gevelpannen bij?
Pannen die net van een dak komen, zijn vaak in betere staat dan pannen die jaren los in de tuin op een stapel lagen. Daar konden ze niet drogen en stond er water tussen.
Hoeveel reserve neem je mee?
Ook in een goede partij zitten altijd een paar pannen die je niet wilt gebruiken. Neem daarom wat extra mee, zodat je bij het leggen kunt kiezen. Pannen die net niet goed genoeg zijn voor het dak, kun je nog gebruiken voor een schuurtje, een tuinmuur of als reserve voor later.
Vervoeren en opslaan
Stapel dakpannen rechtop op de kant, dicht tegen elkaar, net zoals ze van de fabriek komen. Plat stapelen geeft breuk. Thuis zet je ze op een pallet, zodat ze niet in het water staan, en dek je ze af tegen regen. Zo blijven ze droog tot de dakdekker komt.
Gebruikte dakpannen van de noordkant of de zonkant
Vraag bij gebruikte dakpannen van welk dakvlak ze komen. Op de noordkant blijft een dak langer nat, groeit er meer mos en krijgen pannen vaker te maken met vorst terwijl ze vochtig zijn. Pannen van de zonkant zijn droger gebleven, maar soms wat meer verkleurd.
Komt een partij van twee kanten van hetzelfde dak, leg die dan ook zo terug: de pannen van de noordkant op een plek die je minder ziet, of op de schuur. Doe bij een gemengde partij de klanktest op pannen van beide stapels, dan weet je of het verschil alleen kleur is of ook kwaliteit.
Dakpannen zoeken in de buurt
Zoek je pannen die passen bij je dak, typ dan wat je zoekt en vul je postcode in. Kopers zoeken lokaal: filteren kan op straal (5 tot 300 km), postcode of provincie. Zo zie je wat er dichtbij te koop staat en spreek je rechtstreeks af met de aanbieder. Heb je zelf nog goede pannen liggen na een dakrenovatie, zet ze dan gratis online, zonder commissie. Dichtbij gevonden, slim bespaard.