Oud handgereedschap uit een nalatenschap: wat je gebruikt en wat verzamelwaarde heeft

Op de marktplaats duiken regelmatig hele werkplaatsen op: iemand is overleden of gestopt en de kinderen willen de schuur leeg. De prijs is vaak een schijntje voor de hele partij. Wie zo’n partij koopt, krijgt een mengsel van bruikbaar gereedschap, oud ijzer en hier en daar iets bijzonders. De kunst is om die drie snel uit elkaar te halen.

Wat bruikbaar is

Handgereedschap van voor de jaren tachtig is vaak van beter staal dan wat je nu koopt: beitels, schaven, bankschroeven, tangen, sleutels en zagen met gevijlde tanden. Roest aan de buitenkant is geen bezwaar als het staal eronder gezond is. Test een tang op speling in het scharnier, een sleutel op uitgesleten bekken en een bankschroef op een soepele spindel. Wat na een uur schoonmaken werkt, is een aanwinst.

Wat oud ijzer is

Diep verroeste vijlen, verbogen schroevendraaiers, hamers met gescheurde stelen en zonder herkenbare kop, en alles wat ooit is gelast of omgebouwd. Ook elektrische machines uit de jaren zestig en zeventig met stoffen snoeren en metalen behuizing zonder aarde horen hier bij, hoe mooi ze ook zijn: ze zijn niet veilig te gebruiken zonder ingrijpende aanpassing.

Wat verzamelwaarde heeft

Gietijzeren schaven van bekende oude makers, houten blokschaven met een makersstempel, complete sets steekbeitels met de originele hechten, oude waterpassen met koperbeslag en gereedschap van ambachten die zijn verdwenen. Zoek op het stempel of merkteken: een naam en een plaats zeggen veel. Zulke stukken verkoop je los aan liefhebbers voor meer dan je voor de hele partij hebt betaald.

Zo pak je een partij aan

Vraag of je de partij mag uitzoeken voor je een bod doet; vaak mag het niet en koop je alles. Neem dan een handschoen, een zaklamp en een magneet mee, en reken op een middag sorteren. Wat je niet gebruikt en niet bijzonder is, zet je zelf per stuk of per soort weer te koop. Zo kost de partij je uiteindelijk niets en heb je het beste eruit gehaald.