Houtverbindingen zonder schroeven, met oud hout

Wie sloophout koopt, koopt vaak ook de sporen van hoe het vastzat: pengaten, inkepingen, toognagels. Dat zijn geen beschadigingen maar de resten van een verbindingstechniek die eeuwen heeft gewerkt zonder een enkele schroef. Voor wie iets bouwt van hetzelfde materiaal, is die techniek nog steeds bruikbaar.

Waarom het bij oud hout past

Sloophout is vaak hard en droog, en daarin houden houten verbindingen goed. Bovendien voorkom je dat je nieuw metaal toevoegt aan materiaal dat ooit weer gedemonteerd wordt. En praktisch: waar al gaten zitten, kun je die soms hergebruiken in plaats van er nieuwe naast te maken.

De pen-en-gatverbinding

De klassieke verbinding is een pen aan het ene stuk die in een gat in het andere valt, geborgd met een houten toognagel die er dwars doorheen gaat. Het gat in de pen wordt daarbij net iets uit het midden geboord, zodat de nagel de verbinding bij het inslaan aantrekt. Dat vergt oefening en een paar proefstukken.

Eenvoudiger alternatieven

Niet elke klus vraagt om een pen en gat. Een halfhoutse verbinding, waarbij je uit beide stukken de halve dikte wegneemt zodat ze in elkaar vallen, is eenvoudig en sterk genoeg voor veel toepassingen. Deuvels van hardhout doen bij lichtere constructies hetzelfde werk als een pen.

Werk met wat je hebt

Het mooiste aan deze manier van werken is dat de bestaande gaten en inkepingen je ontwerp mogen sturen. Leg de balken uit, kijk waar de gaten zitten en ontwerp de constructie zo dat ze op hun plek vallen. Het resultaat is niet alleen minder werk, maar ook een constructie die leesbaar vertelt waar het hout vandaan komt.