Tweedehands kalkzandsteen blokken: wanneer hergebruik loont

Kalkzandsteen is sinds de jaren zestig het standaardmateriaal voor binnenwanden en binnenbladen in Nederland. Het is wit tot lichtgrijs, zwaar en maatvast. Omdat er bij elke verbouwing wanden uit gaan, komt er veel van op de marktplaats: losse blokken, halve pallets en soms hele partijen van een gesloopt pand. Het is goedkoop, maar de bruikbaarheid verschilt sterk per partij.

Wat kalkzandsteen is en hoe het breekt

Kalkzandsteen bestaat uit zand, kalk en water dat onder stoomdruk is verhard. Het is niet gebakken en daardoor zachter en brosser dan baksteen. Een blok dat van een pallet valt, verliest een hoek. Een blok dat met een sloophamer uit een wand is gehaald, heeft vaak haarscheuren die je pas ziet als je het nat maakt. Voor een dragende wand wil je gave blokken; voor een niet-dragende scheidingswand of een schuurmuur mag er best een hoek af.

Formaten en soorten uit elkaar houden

Er zijn metselblokken, die met mortel worden verwerkt en ongeveer 214 bij 102 bij 82 millimeter meten, en er zijn lijmblokken en elementen die veel groter zijn en met dunne lijmmortel gestapeld worden. De kleinere metselstenen zijn voor een particulier het handigst: ze zijn te tillen, te zagen en op te slaan. Grote elementen van 60 bij 50 centimeter wegen ruim veertig kilo en vragen om een kraan of een stelmachine. Vraag altijd naar de afmetingen en het gewicht per stuk voor je gaat kijken.

Mortelresten en vlakheid

Kalkzandsteen uit een gemetselde wand heeft harde cementmortel op de vlakken. Die mortel is vaak harder dan het blok zelf en gaat er niet af zonder de steen te beschadigen. Voor een nieuwe gemetselde wand is dat geen ramp, want de nieuwe mortel vult de oneffenheden. Voor lijmwerk is het funest: daar moeten de vlakken op de millimeter vlak zijn. Koop gemetselde kalkzandsteen dus alleen om opnieuw te metselen.

Vocht en opslag

Kalkzandsteen zuigt water als een spons en wordt daar tijdelijk zwakker van. Een partij die een winter buiten onder een half zeil heeft gelegen, kan doorweekt zijn en aan de randen zijn afgebrokkeld. Vraag hoe en hoe lang de blokken zijn opgeslagen, en tik met een hamer op een paar blokken: een gaaf blok klinkt helder, een gescheurd blok dof. Droog de blokken een paar weken binnen voor je ermee bouwt.