Tweedehands hout is geweldig — sterk, karakteristiek, en vaak veel goedkoper dan nieuw. Maar er zijn drie killers die je moet uitsluiten vóór je tekent: vochtige rot, houtworm en houtboorders, en schimmel. Hier is een praktische keuringschecklist.
Het rot-prik-trucje
Neem een puntige schroevendraaier of mes mee. Prik op verdachte plekken — uiteinden van balken, plekken die zwart of zacht ogen, hoeken waar vocht heeft gestaan. Goed hout = vast, je voelt weerstand. Rotaangetast hout = je drukt zo door, hout voelt sponzig.
Voor balken: prik op meerdere punten. Eén zachte plek kun je wegzagen (verlies 30-50cm). Meerdere zachte plekken over de lengte = afkeuren.
Houtworm en houtboorders
Kleine ronde gaatjes (1-2 mm) verspreid over het oppervlak = houtworm-activiteit (geweest of nog actief). Tik tegen het hout en kijk of er fijn poeder uit valt — vers poeder betekent actieve aantasting. Donker, samengeperst poeder = oude aantasting, niet meer actief.
Grotere gaten (4-8 mm) met "tunnels" zichtbaar = boktor of huisbok. Veel gevaarlijker dan houtworm: ze tasten constructief hout aan. Voor dragende balken: bij ANY actieve boktor-activiteit → afwijzen.
Schimmel herkennen
Witte vlokken of pluizen op het hout = oppervlakte-schimmel (meestal door vocht tijdens opslag). Te bestrijden met droog opslaan en optioneel een fungicide. Niet kritisch als het maar oppervlakte is.
Bruine of zwarte verkleuring met "dwarsbreuken" door de nerf = bruinrot of natrot. Hout breekt blok-vormig af. Niet meer te redden, alleen voor sierdoeleinden geschikt (en zelfs dat is twijfelachtig).
Witte vlekjes met zwarte rand of gele plekken = waarschijnlijk huiszwam. Extreme alarm — kan andere houten constructies in je huis ook aantasten. Hier blijf je vér vandaan.
Plaatmateriaal: multiplex, OSB, spaanplaat
Voor multiplex en OSB: controleer of er geen delaminatie is (lagen die loslaten). Druk op een hoek en kijk of de toplaag meegeeft. Plaatkanten waar water in heeft gestaan zwellen op en worden korrelig.
Voor spaanplaat: harder met water, raakt vaak permanent beschadigd. Vermijd plaatmateriaal dat duidelijk natgeworden is, het verliest zijn structurele sterkte.
Praktische tips
- Keur altijd bij daglicht, niet bij kunstlicht (kleurverschillen en schimmel zie je dan beter)
- Vraag waar het hout opgeslagen heeft gestaan — droge schuur is goed, vrije lucht of natte ruimte = waarschuwing
- Voor structureel hout (dragende balken, gordingen): vraag eventueel een houtmonster mee voor laboratoriumtest (€50-100)
- Verse aantasting? Niet kopen. Oude aantasting + stabiel droog hout = vaak prima