Radiatoren komen bij vrijwel elke verbouwing of cv-vervanging vrij en gaan bij goed onderhoud tientallen jaren mee, dus tweedehands zijn ze een verstandige koop. De twee dingen die mislopen zijn een verkeerd vermogen (te weinig warmte in de ruimte) en verborgen gebreken zoals inwendige roest of een lek. Met deze checklist koop je gericht.
Soorten radiatoren
Plaatstaalradiatoren (paneelradiatoren) zijn het meest voorkomend: licht, snel warm en in veel maten te vinden. Ze worden aangeduid met een type als 11, 22 of 33, dat getal zegt iets over het aantal platen en convectorlamellen, en dus over het vermogen bij gelijke afmeting. Gietijzeren ledenradiatoren zijn zwaar en houden warmte lang vast; ze passen goed bij oudere woningen en bij een lagere aanvoertemperatuur, maar zijn log om te vervoeren.
Daarnaast zie je designradiatoren (vlakke of buismodellen voor zichtlocaties), handdoekradiatoren voor de badkamer en losse convectoren. Let bij designmodellen extra op: die zijn vaak op maat besteld, dus de kans dat de aansluitmaat toevallig bij jouw leidingwerk past is kleiner.
Het juiste vermogen en de maat bepalen
- Bepaal grofweg hoeveel warmte de ruimte nodig heeft; een oude vuistregel is ongeveer 50 tot 100 watt per m2, afhankelijk van isolatie, maar reken bij een matig geisoleerde ruimte aan de hoge kant
- Vraag het opgegeven vermogen van de radiator op bij een standaard aanvoertemperatuur, let op: veel oude opgaven gaan uit van 70/90 graden, terwijl een moderne cv of warmtepomp veel lager stookt, waardoor er in de praktijk minder vermogen overblijft
- Meet de hart-op-hart afstand tussen de twee onderaansluitingen (de standaardmaten liggen vaak rond 50 cm), plus de totale hoogte en lengte, zodat de radiator op jouw bestaande leidingwerk en onder het raam past
- Werk je met een warmtepomp of lage-temperatuurverwarming, kies dan ruim of speciaal daarvoor bedoelde radiatoren; een te kleine radiator wordt bij lage aanvoertemperatuur simpelweg niet warm genoeg
- Vraag of de bijbehorende ophangbeugels, pluggen en afdekdoppen meegaan, die zijn per model verschillend en los soms lastig te vinden
De staat controleren voor je koopt
- Kijk rond alle aansluitpunten en langs de onderkant naar roestplekken of witte, ingedroogde vochtranden, dat wijst op een lek of een lek dat geweest is
- Laat de radiator kantelen en luister of er water in klotst; oud cv-water dat lang heeft stilgestaan gaat vaak samen met inwendige roest en modder
- Controleer de schroefdraad van de aansluitingen en de ontluchtingsnippel op beschadiging of doorgedraaide draad
- Beoordeel de lak: oppervlakteroest en afbladdering kun je overschilderen, maar doorgeroeste plekken zijn een afkeurpunt
- Vraag hoe oud de radiator is en of hij tot het einde goed warm werd over het hele oppervlak, koude stroken onderin duiden op vervuiling of een luchtprop
Doorspoelen, aansluiten en ontluchten
Een tweedehands radiator neem je het best mee met de oude afsluiters en koppelingen erop, zodat je de aansluitmaten kunt naleggen. Spoel de radiator voor gebruik door met schoon water tot er geen bruin water of gruis meer uitkomt; dat voorkomt dat oude modder in jouw cv-systeem terechtkomt en de ketel of pomp vervuilt.
Het daadwerkelijk aansluiten op je cv-installatie, leidingen koppelen, afpersen op lekkage en het systeem opnieuw op druk brengen en ontluchten, laat je over aan een erkend installateur. Een verkeerd gemonteerde koppeling of een niet goed ontlucht systeem geeft lekkage en slecht verwarmende radiatoren, en bij cv-water onder druk is dat geen klus om op de gok te doen.
Praktische tips
- Neem een rolmaat mee en meet de hart-op-hart afstand en de hoogte zelf na voor je afspreekt, dat scheelt een tweede rit
- Koop bij een verbouwing waar meerdere radiatoren vrijkomen liefst een set van hetzelfde type; dan matchen kleur en uitstraling door het hele huis
- Reken de vervanging van thermostaatknop en radiatorafsluiter mee als die versleten zijn, het zijn losse, goedkope onderdelen
- Gietijzeren radiatoren zijn zwaar: regel voldoende mankracht en let bij transport op de kwetsbare aansluitpunten (zie ook de gids over het ophalen van grote partijen)
- Twijfel je over het vermogen bij lage aanvoertemperatuur? Vraag het na bij je installateur voor je koopt, want een te kleine radiator los je achteraf niet op