Halfsteens, kruis of wild verband: welk metselverband past bij oude stenen
Een metselverband is de manier waarop stenen in opeenvolgende lagen ten opzichte van elkaar verspringen. Het is een constructieve eis, want zonder verspringing staan de voegen boven elkaar en scheurt de muur, maar het is ook het patroon dat je ziet. Bij tweedehands stenen speelt nog iets mee: het aantal gave stenen dat je hebt en hoe regelmatig hun maat is.
Halfsteensverband
Dit is het eenvoudigste verband: elke laag verspringt een halve steen ten opzichte van de vorige, en je ziet alleen strekken. Het is snel te metselen, ook door een beginner, en vraagt vrijwel uitsluitend hele stenen; alleen bij hoeken en openingen heb je halve stenen nodig. Het beeld is regelmatig en modern. Halfsteensverband is de logische keus voor een halfsteens muur, dus een muur van tien centimeter dik, en voor buitenbladen van een spouwmuur.
Kruis- en staand verband
Bij deze verbanden wisselen lagen van strekken en lagen van koppen elkaar af. Ze horen bij een steens muur van 21 centimeter, waar de koppen de beide helften verbinden. Het beeld is klassiek en je vindt het in vrijwel elke vooroorlogse gevel. Het vraagt meer aandacht bij het metselen en meer driekwart stenen bij de hoeken, en het aantal stenen per vierkante meter ligt iets hoger. Bij oude stenen heeft het een voordeel: de koppen laten het bonte van de partij extra zien.
Wild verband
Wild verband is een schijnbaar willekeurige afwisseling van strekken en koppen binnen een laag, met een paar regels: nooit twee koppen naast elkaar, geen lange trappen in de stootvoegen en de stootvoeg minstens een kwart steen verspringen. Het is arbeidsintensief en vraagt een metselaar die het beheerst, maar bij een tweedehands partij met veel driekwart en halve stenen is het ideaal: die breukstukken verwerk je als koppen zonder dat het opvalt. Wild verband geeft ook het meest natuurlijke beeld bij een bonte, verweerde steen.
Kiezen op basis van je partij
Tel voor je begint hoeveel hele stenen, driekwart stenen en halve stenen je hebt. Overwegend hele stenen en een strakke maat: halfsteens. Een steens muur die op zichzelf moet staan: kruisverband. Veel breukstukken en een wisselende maat: wild verband, of een metselaar erbij die dat kan. Maak in elk geval een proefstuk van een vierkante meter; bij oude stenen zie je pas dan wat het verband met de kleur doet.