Multiplex restpartijen: soorten en wat de stempels betekenen
Multiplex is een van de meest aangeboden restpartijen: bij elke bouw blijven er hele en halve platen over. Voor de koper is het lastig, omdat multiplex een verzamelnaam is voor heel verschillende producten. Een plaat voor binnenkastjes en een plaat voor betonbekisting zien er van een afstand hetzelfde uit.
In dit artikel lees je hoe je de houtsoort herkent, wat de stempel op de plaat vertelt, hoe je betonplex beoordeelt en waar je op let bij maten, vervoer en opslag. Onderaan staat een checklist en een paar vragen die kopers vaak stellen.
Berken, populieren of okoumé
Berkenmultiplex is licht van kleur, hard en zwaar, met veel dunne lagen; het is het sterkste en het duurste. Populierenmultiplex is heel licht van gewicht en zacht, goed voor niet-dragende toepassingen. Okoumé is roodbruin en wordt veel voor buiten gebruikt. Tel de lagen op de kopse kant: meer lagen bij dezelfde dikte betekent doorgaans sterker en stabieler.
Kijk op de kopse kant ook naar holtes. Bij goedkope platen zitten er soms gaten in de binnenlagen, waar een stuk fineer ontbreekt. Op die plek houdt een schroef slecht en breekt de rand sneller uit. Bij een restpartij van een aannemer zijn de platen meestal van een degelijke kwaliteit, maar het loont om een paar randen te bekijken.
Wat de stempel zegt
Op de plaat staat vrijwel altijd een aanduiding van de lijmkwaliteit en het gebruik. Let op de aanduiding voor vochtbestendigheid: er is multiplex dat alleen droog binnen mag en multiplex dat tegen weer en wind kan. Zit er geen stempel meer op omdat de rand is afgezaagd, vraag dan de verkoper waar de partij vandaan komt.
Twijfel je, dan is een simpele vuistregel: een plaat die bedoeld is voor binnen en toch buiten heeft gelegen, laat vaak al zien dat hij het niet trekt. De bovenste laag bladdert of bolt, en aan de rand wijken de lagen uit elkaar. Zie je dat, gebruik zo'n plaat dan alleen voor tijdelijk werk.
Betonplex herkennen
Veel restpartijen zijn betonplex: multiplex met een gladde, vaak bruine of zwarte filmlaag. Dat spul is bikkelhard en waterbestendig, en daarom gewild voor werkbladen, aanhangervloeren en buitenmeubels. Let wel op cementresten en beschadigingen in de filmlaag; waar de film kapot is, komt water in de plaat.
Er bestaat betonplex met een gladde film aan beide kanten en betonplex met een anti-slip profiel aan een kant. Die laatste herken je aan een ruw, geribbeld of gekorreld oppervlak. Voor een aanhangervloer of een laadvloer in een bus is dat ideaal; voor een werkblad is de gladde variant prettiger.
Tweedehands betonplex kopen: zo beoordeel je de partij
Tweedehands betonplex komt vaak van bouwplaatsen, waar het als bekisting is gebruikt. Dat is geen bezwaar, zolang je weet waar je naar kijkt. Een plaat die een of twee keer is gestort, is nog prima voor de meeste klussen. Een plaat die tientallen keren is gebruikt, is aan de randen vaak opgezwollen.
- Kijk naar de randen. Zijn ze strak en dicht, of zijn de lagen gaan uitzetten? Gezwollen randen betekenen dat er water in de plaat is gekomen.
- Kijk naar de filmlaag. Kleine krassen zijn niet erg, maar losse stukken film of kale plekken wel. Daar trekt vocht naar binnen.
- Klop op de plaat. Een holle klank op een plek kan betekenen dat de lagen daar loslaten.
- Kijk naar gaten. Bekisting zit vaak vol schroef- of spijkergaten. Voor een vloer is dat geen probleem; voor een zichtbaar werkblad wel.
- Leg twee platen op elkaar. Liggen ze vlak, dan zijn ze niet krom getrokken.
Wil je de randen na het zagen beschermen, sluit ze dan af met een lak of een randenverf die geschikt is voor buiten. Een kale zaagsnede is het zwakke punt van elke betonplexplaat.
Maten en opslag
Hele platen zijn 244 bij 122 centimeter en passen niet in een gewone auto. Vraag naar de werkelijke afmetingen van de resten, want een halve plaat kan van alles betekenen. En controleer of de platen plat hebben gelegen: multiplex dat rechtop tegen een muur heeft gestaan is vaak kromgetrokken en krijg je niet meer vlak.
Thuis leg je de platen plat op een paar latten, met aan de bovenkant een vlakke plaat of wat gewicht. Zo blijven ze vlak tot je ze gebruikt. Bewaar ze droog en niet direct op een betonvloer, want die geeft vocht af.
Wat je met multiplex en betonplex kunt maken
- Een werkbank of werktafel in de schuur, met een blad van betonplex dat tegen lijm, olie en water kan
- Een vloer in een aanhanger of bestelbus
- Kastjes en planken voor binnen van berken- of populierenmultiplex
- Een buitenbank of plantenbak van okoumé of betonplex, mits de randen goed zijn afgewerkt
- Tijdelijke afscherming of bekisting bij een eigen verbouwing
Checklist bij de verkoper
- Houtsoort en aantal lagen bekeken op de kopse kant
- Stempel of herkomst bekend: binnen of buiten
- Bij betonplex: filmlaag heel, randen strak, geen holle plekken
- Afmetingen van alle resten opgemeten
- Platen plat opgeslagen en niet krom
- Vervoer geregeld voor de volle maat van 244 bij 122
Veelgestelde vragen
Kan ik betonplex binnen gebruiken? Ja. De filmlaag maakt het oppervlak hard en makkelijk schoon te houden. Voor een strak meubel kies je wel platen zonder gaten.
Kan ik betonplex schilderen? Op de filmlaag hecht verf slecht. Wil je kleur, schuur de film dan eerst op en gebruik een hechtprimer.
Is multiplex met afgezaagde stempel onbruikbaar? Nee, maar je weet dan niet zeker of hij tegen vocht kan. Gebruik hem binnen of vraag naar de herkomst.
Op TweedekansMateriaal vind je multiplex en betonplex uit restpartijen en sloop bij jou in de buurt. Adverteren en handelen is gratis, ook als je zelf platen overhebt.