Oude planken hergebruiken: sorteren in drie stapels
Wie een oude vloer openbreekt, een schuur sloopt of een zolder leeghaalt, staat al snel voor een stapel planken. Een deel is prachtig hout dat nog jaren mee kan, een deel is op. Het verschil zie je niet altijd in een oogopslag. In dit stuk lees je hoe je oude planken en vloerdelen sorteert, welke je hergebruikt en welke je beter laat liggen. Zo voorkom je dat je hout bewaart dat je later toch weggooit, of juist goed materiaal naar de container brengt.
Eerst ruimte maken om te sorteren
Sorteren gaat het best als je de planken een voor een kunt bekijken. Leg ze niet op een hoop, maar op een paar latten of balken, zodat ze vrij van de grond liggen. Kies een droge plek: onder een afdak, in een schuur of in een garage. Hout dat nat wordt tijdens het sorteren geeft een vertekend beeld en kan gaan schimmelen.
Maak drie stapels:
- Hergebruiken: planken die gezond zijn en die je zo kunt toepassen.
- Opknappen: planken die werk vragen, maar waar je met schuren, inkorten of ontspijkeren nog iets moois van maakt.
- Afvoeren: planken die rot zijn, zwaar aangetast of waarvan je de herkomst niet vertrouwt.
Werk met handschoenen. Oud hout zit vaak vol spijkers, nietjes en splinters.
Wat je hergebruikt
Een plank die je zonder twijfel hergebruikt, voldoet aan een paar eenvoudige punten.
- Het hout is hard als je er met een schroevendraaier of je duimnagel in drukt. Het geeft niet mee en brokkelt niet.
- De plank is recht of maar licht gebogen. Een kleine kromming trek je bij het opnieuw leggen of verwerken vaak weer recht.
- Messing en groef zijn heel, of op zijn minst over het grootste deel van de lengte. Bij vloerdelen is dat belangrijk als je ze weer als vloer wilt leggen.
- Er zitten geen verse boorgaatjes of hoopjes boormeel op of onder de plank.
- Het hout ruikt naar hout, niet muf of zuur.
Juist oude vloerdelen en planken uit vooroorlogse woningen zijn vaak van mooi, langzaam gegroeid hout met een fijne nerf. Daar kun je een vloer, een wandbekleding, een tafelblad of een kast van maken. Ook planken met een paar oude spijkergaten of verflagen zijn bruikbaar; dat geeft juist het karakter waar mensen oud hout om zoeken.
Wat je opknapt
Tussen de stapel hergebruiken en de stapel afvoeren zit een grote groep planken die je met wat werk nog prima kunt gebruiken.
- Planken met een rotte kop. Vaak zit het rot alleen aan het uiteinde, waar het hout tegen een muur of op een natte balk lag. Zaag het slechte stuk eraf tot je in gezond hout zit. Een kortere plank is nog steeds een goede plank.
- Planken met oude verf. Schuren of afbijten maakt ze weer bruikbaar. Bij verf van voor 1960 kan er lood in zitten; schuur die niet droog en zonder bescherming. Lees eerst hoe je dat veilig aanpakt.
- Planken vol spijkers. Ontspijkeren kost tijd, maar met een spijkertrekker en wat geduld haal je ze eruit zonder het hout te splijten.
- Planken met een vuile of grijze bovenkant. Daaronder zit vaak gezond hout. Een paar schuurgangen laten de oorspronkelijke kleur weer zien.
Leg de planken die je opknapt apart en werk ze in een keer af. Dan zie je ook hoeveel bruikbare meters je echt overhoudt.
Wat je beter niet hergebruikt
Sommige planken kosten meer dan ze opleveren, of zijn simpelweg niet veilig.
- Rot over de hele lengte. Als je schroevendraaier op meerdere plekken diep wegzakt, is de plank op.
- Actieve houtworm. Verse, scherpe gaatjes met licht boormeel eronder wijzen op een aantasting die nog bezig is. Neem zulk hout niet mee naar binnen, want het kan ander hout aansteken.
- Zware schimmel die diep in het hout zit. Een beetje oppervlakteschimmel kun je weghalen, maar zwart verkleurd en zacht hout niet.
- Hout met een groene of zwarte behandeling waarvan je niet weet wat het is. Oud verduurzaamd hout kan stoffen bevatten die je niet in huis wilt, en zeker niet in een tafelblad of speelgoed.
- Planken met een sterk afwijkende geur, bijvoorbeeld van olie of chemicalien.
Twijfel je, gebruik zo'n plank dan hooguit buiten, voor iets waar je niet aan komt, of laat hem liggen.
Oude vloerdelen apart bekijken
Vloerdelen zijn een eigen categorie. Ze hebben meestal messing en groef en zijn gemaakt om strak tegen elkaar te liggen. Wil je ze weer als vloer gebruiken, let dan extra op:
- Dikte. Leg een paar delen naast elkaar en meet ze. Vloerdelen uit verschillende kamers of huizen verschillen vaak een paar millimeter.
- Breedte. Sorteer ze op breedte. Een vloer met gelijke breedtes oogt rustiger.
- Lengte. Noteer hoeveel strekkende meter je hebt. Zo weet je of het genoeg is voor de ruimte die je in gedachten hebt, met wat extra voor zaagverlies.
- Onderkant. Kijk ook aan de onderkant. Daar zie je vaak beter of er houtworm of vocht in heeft gezeten.
Heb je te weinig voor een hele vloer, dan zijn oude vloerdelen ook geschikt voor kleinere klussen, zoals een wand, een tafel of een garderobe.
Zo bewaar je wat je overhoudt
Hout dat je hergebruikt, bewaar je droog en vlak. Leg de planken op latten met een paar centimeter ruimte ertussen, zodat er lucht langs kan. Leg een plaat of zeil erover tegen regen, maar laat de zijkanten open. Hout dat net uit een vochtige ruimte komt, kan een paar weken nodig hebben om te drogen voor je het verwerkt.
Planken kopen of verkopen
Heb je zelf meer planken dan je nodig hebt, dan hoeven ze niet naar de container. Op TweedekansMateriaal plaats je ze gratis en zonder commissie, zodat een ander er een project mee kan doen. Zoek je juist oude planken of vloerdelen, dan vind je op het platform restpartijen en sloophout van particulieren en bedrijven. Zo krijgt goed hout een tweede leven en bespaar je op nieuw materiaal.