Panlatten: afstand en maatvoering bij hergebruikte pannen
Wie tweedehands dakpannen legt op een dak dat eerst een ander type droeg, komt vrijwel zeker voor nieuw latwerk te staan. De afstand tussen de panlatten is geen vaste maat, maar een berekening die afhangt van de pan en van de lengte van het dakvlak. Zit je er een paar centimeter naast, dan sluiten de pannen niet goed, waait er regen onder of kom je bij de nok een halve rij tekort.
In dit artikel lees je hoe je de latafstand bepaalt voor hergebruikte pannen, waar je begint met verdelen, en waarom je de oude panlatten beter niet opnieuw gebruikt.
Eerst de pan opmeten
Bij nieuwe pannen staat de latafstand in de technische gegevens van de fabrikant. Bij een partij gebruikte dakpannen heb je die gegevens vaak niet. Dan meet je het zelf op met een paar pannen uit de partij.
Zo doe je dat:
- Leg twee pannen op een vlakke ondergrond in elkaar, zoals ze op het dak liggen: de bovenste over de onderste heen.
- Schuif de bovenste pan zo ver mogelijk naar boven, tot hij nog net goed sluit. Meet de afstand van de nok van de ene pan tot de nok van de andere. Dat is de grootste latafstand.
- Schuif hem daarna zo ver mogelijk naar beneden, tot hij niet verder in de onderste pan schuift. Meet opnieuw. Dat is de kleinste latafstand.
Tussen die twee maten ligt de marge waarbinnen je mag werken. Bij een verschuifpan is die marge ruim, bij een pan met een vaste kopsluiting is hij klein. Meet altijd een paar pannen uit verschillende stapels, want bij een gemengde partij kunnen de maten verschillen.
Hoe je de afstand berekent
Meet de lengte van je dakvlak langs de sporen, van de onderkant bij de goot tot de bovenkant bij de nok. Trek daar de afwijkende maten van de eerste en de laatste rij af, en deel de rest door een latafstand die in het midden van je marge ligt. Rond af op een heel aantal rijen.
Je houdt dan bijna altijd een kleine restmaat over. Die verdeel je gelijkmatig over alle rijen, zodat elke rij een paar millimeter meer of minder krijgt. Zolang je binnen de marge van de pan blijft, zie je dat verschil niet en sluit elke pan goed.
Begin bij de onderste rij
De eerste lat bij de goot en de laatste lat bij de nok hebben afwijkende posities, omdat de pan daar anders uitsteekt. Onderaan moet de pan een stukje over de goot hangen, zodat het water er goed in loopt. Bovenaan moet er ruimte zijn voor de nokvorst.
Stel die twee latten eerst vast en verdeel pas daarna de rest. Wie bovenaan begint te verdelen, komt onderaan met een halve rij te zitten. Zet de latten met een slaglijn of een lange rei uit, zodat ze over het hele dakvlak recht en evenwijdig liggen.
Leg eerst een proefrij
Leg voordat je alle latten vastzet een verticale strook pannen los op het dak, van goot tot nok, met de afstand die je hebt berekend. Dan zie je meteen of het uitkomt en of de pannen goed in elkaar vallen. Kijk ook naar de zijkant: liggen de pannen in de breedte goed tegen elkaar, dan weet je hoeveel pannen je per rij nodig hebt.
Dit half uur voorkomt dat je een heel dak weer afbreekt. Het is ook het moment om te tellen of je partij groot genoeg is. Reken altijd wat extra voor breuk en voor de randen.
Hergebruik van bestaande panlatten
Oude panlatten zijn vaak dun, vol spijkergaten en soms aangetast door vocht. Bovendien liggen ze bijna nooit op de afstand die je voor je nieuwe pannen nodig hebt. Nieuwe latten zijn goedkoop, en het is het laatste waarop je moet besparen: ze dragen je hele dak.
Gebruik de oude latten hooguit voor andere klussen, zoals een moestuinbak of een tijdelijke afscheiding. Vergeet ook de tengels niet: de latten die op de sporen liggen en ervoor zorgen dat er lucht en water onder de panlatten door kan. Zijn die nog goed, dan kun je ze laten liggen.
Dakpannen bijkopen voor een reparatie: neem je latafstand mee
Moet je dakpannen bijkopen voor een stuk dak dat je herstelt, meet dan eerst de latafstand op je eigen dak. Een pan die er hetzelfde uitziet maar net een andere lengte heeft, valt niet goed over de rij eronder. Neem daarom een pan van je dak mee en leg die bij het ophalen naast de pannen van de aanbieder.
Kijk ook naar de nokjes aan de achterkant waarmee de pan op de lat haakt. Zitten die op een andere plek, dan sluit de pan niet goed aan op de buren. Dichtbij gevonden, slim bespaard: met een pan in de hand weet je ter plekke of de partij past.
Tweedehands dakpannen vinden
Heb je de maten van je dak, dan weet je hoeveel pannen je zoekt en welk type past. Op TweedekansMateriaal vind je gebruikte dakpannen bij jou in de buurt, vaak tot 70% goedkoper dan nieuw. Ga een partij bekijken, neem een paar pannen mee om de latafstand op te meten, en spreek rechtstreeks af met de aanbieder.
Hou je na het leggen pannen over? Zet ze gratis online, met het type, de kleur en het aantal. Een andere dakdekker of particulier zoekt misschien precies die pannen voor een reparatie.