Terracotta plavuizen uit sloop: herkennen en opnieuw leggen
Terracotta plavuizen geven een vloer een warme, zuidelijke uitstraling. Nieuw zijn ze vaak strak en egaal, maar plavuizen uit sloop hebben iets wat je niet kunt kopen: slijtplekken, kleurverschil en een glans van jaren lopen. Daarom zoeken veel mensen terracotta plavuizen uit een oude boerderij, een keuken of een tuinkamer. In dit blog lees je hoe je ze herkent, hoe je ze schoonmaakt en waar je op let als je ze opnieuw legt.
Terracotta plavuizen herkennen
Terracotta is gebakken klei zonder glazuur. Dat zie je meteen aan de tegel: de bovenkant is mat of heeft alleen glans van een oude was- of olielaag, en de kleur loopt door de hele tegel heen. Breek je een hoekje af, dan is de breuk dezelfde kleur als de bovenkant.
Een paar kenmerken waaraan je oude terracotta plavuizen herkent:
- De kleur varieert van licht oranje tot donker roodbruin, vaak binnen een partij.
- De randen zijn niet altijd strak; handgemaakte plavuizen hebben ronde of iets scheve kanten.
- De dikte is vaak groter dan bij een moderne keramische tegel.
- De vorm is meestal vierkant of rechthoekig, soms zeshoekig of met kleine tussenstukjes.
- De achterkant is ruw en kan nog cementresten of oude lijm hebben.
Lijkt de tegel op terracotta maar zit er een glanzende harde laag op die niet afgaat, dan heb je waarschijnlijk een geglazuurde tegel. Ook mooi, maar die gedraagt zich anders bij schoonmaken en afwerken.
Wat vraag je de verkoper?
Een partij terracotta plavuizen is vaak een eenmalige vondst. Als je later tekort komt, vind je zelden precies dezelfde kleur en maat. Vraag daarom vooraf:
- Hoeveel vierkante meter is er, en is dat gemeten aan de tegels of aan de oude ruimte?
- Welke maat en dikte hebben de plavuizen, en zijn ze allemaal gelijk?
- Hoe zijn ze uit de vloer gehaald: los van het zand of gebikt uit cement?
- Hoeveel tegels zijn er gebroken of hebben een flinke hoek eraf?
Reken altijd op verlies. Bij het uitnemen breken er altijd een paar, en bij het leggen zaag je randtegels op maat. Neem liever wat meer mee dan je nodig hebt; gebroken stukken kun je nog gebruiken als randje of in een tuinpad.
Schoonmaken voor hergebruik
### Cementresten en oude lijm
Plavuizen die in cement lagen, hebben vaak een laag mortel aan de achterkant. Die moet eraf, anders liggen ze niet vlak. Leg de tegels een nacht in water; zo wordt de mortel zachter. Bik daarna voorzichtig met een beitel en hamer, schuin van de rand af naar het midden. Werk niet vanaf de zijkant, want dan breek je makkelijk een hoek af.
### De bovenkant
Oude terracotta heeft vaak een laag was, olie of vuil. Begin altijd met het mildste middel: lauw water met een zachte zeep en een borstel. Lukt dat niet, test dan een sterker middel eerst op een losse tegel. Terracotta is poreus en neemt alles op wat je erop zet. Een middel dat te sterk is, kan de kleur veranderen of vlekken maken die er niet meer uitgaan.
### Drogen
Laat de plavuizen na het schoonmaken goed drogen voor je ze legt. Zet ze rechtop of op latten, met lucht ertussen. Natte tegels leggen geeft later kalkuitslag aan de bovenkant.
Terracotta plavuizen opnieuw leggen
Omdat oude plavuizen niet allemaal precies gelijk zijn, leg je ze anders dan een strakke moderne tegel:
- Sorteer eerst op dikte. Zo voorkom je hoogteverschil tussen twee tegels naast elkaar.
- Sorteer daarna op kleur en leg een deel droog uit. Meng tegels uit verschillende stapels, zodat er geen vlekken van een kleur ontstaan.
- Gebruik een brede voeg. Die vangt de maatverschillen op en past bij het oude karakter.
- Leg de plavuizen in een lijm of mortel die bij een dikke, poreuze tegel past. Vraag de verkoper of je tegelzetter welk product geschikt is voor terracotta op jouw ondergrond.
Let op met voegen: terracotta neemt voegmiddel op. Veel mensen behandelen de tegels daarom eerst met een impregneermiddel, zodat de voeg niet in de tegel trekt.
Afwerken en onderhoud
Na het leggen heeft terracotta een beschermlaag nodig. Zonder bescherming trekt alles in de tegel: koffie, olie en vuil. Je kiest meestal tussen een impregneermiddel met daarna was of olie, of een sterkere coating. Was en olie geven de warme, matte glans die je van oude vloeren kent. Test het altijd op een losse tegel, zodat je ziet hoe de kleur verandert.
Daarna houd je de vloer bij met een milde zeep. Gebruik geen agressieve schoonmaakmiddelen; die tasten de beschermlaag aan.
Terracotta dallen of plavuizen: twee woorden, een zoektocht
Wie oude vloertegels van gebakken klei zoekt, ziet in advertenties zowel terracotta dallen als plavuizen staan. Dallen is een ouder woord voor vierkante vloertegels, vaak wat groter en dikker, uit boerderijen en oude woonhuizen. Plavuizen gebruiken verkopers voor hetzelfde soort tegel. Zoek daarom op beide woorden, en ook op tomettes of Bourgondische tegels als je een zeshoek of Franse vorm wilt.
Vraag bij dallen altijd naar de dikte. Dikke tegels liggen niet in een keer gelijk met een dunne vloer ernaast, en je hebt meer hoogte nodig voor de lijm of mortel eronder. Neem bij het ophalen een tegel mee naar huis om te passen voor je de hele partij laadt.
Terracotta plavuizen in de buurt vinden
Op Tweedekansmateriaal typ je wat je zoekt, vul je je postcode in en zie je wat er in de buurt te koop staat, vaak tot 70% goedkoper dan nieuw. Filter op straal, postcode of provincie en spreek rechtstreeks af met de aanbieder. Je haalt de tegels zelf op, dus neem stevige kratten en wat karton mee om ze tussen te zetten.
Heb je zelf terracotta plavuizen uitgenomen bij een verbouwing? Zet ze gratis online, zonder commissie. Vermeld de maat, de dikte en het aantal vierkante meter, en zet een foto van de bovenkant en de achterkant erbij.
De marktplaats voor bouwmateriaal met een tweede kans.