Een plantenbak van oude bakstenen, met en zonder metselen
Oude bakstenen hebben een kleur en een verweerd oppervlak die nieuwe stenen pas na dertig jaar krijgen. Voor een plantenbak in de tuin zijn ze het meest gebruikte materiaal, en terecht: ze zijn goedkoop, tijdloos en je kunt de bak later zonder gereedschap weer afbreken. Er zijn twee manieren om te bouwen, met en zonder mortel, en de keuze hangt af van hoe hoog je wilt gaan.
Los gestapeld tot vier lagen
Een bak van vier lagen hoog, ongeveer 25 centimeter, kun je zonder mortel stapelen in halfsteensverband. De grond erin drukt de stenen naar buiten, dus leg de eerste laag op een strook zand van 5 centimeter dat je hebt aangetrommeld en maak de hoeken door de stenen om en om te laten overlappen. Voor een bak van 200 bij 100 centimeter gaan er ongeveer 130 stenen in. Zet aan de binnenkant wortelwerend doek, anders spoelt de grond door de naden.
Gemetseld vanaf vijf lagen
Hoger dan een kniehoogte hoort er mortel tussen en een fundering van een strook beton of een rij tegels onder. Gebruik een kalkrijke metselmortel; die is zachter dan cementmortel en laat de oude stenen later weer los als je ooit wilt afbreken. Laat elke tweede laag onderaan een open stootvoeg als afwatering, anders staat de bak in de winter vol water en drukt de vorst hem uit elkaar.
Welke stenen je koopt
Vraag naar schoongebikte stenen; stenen met oude mortelresten kosten je een uur bikken per kruiwagen. Zachte oude binnenmuurstenen zijn geel of roze en niet vorstbestendig: die brokkelen in de tuin binnen twee winters af. Kies hardgebakken stenen van een buitengevel, herkenbaar aan een donkere kleur en een heldere klank als je twee tegen elkaar tikt.
Vullen en beplanten
Leg onderin een laag grof puin of gebroken dakpannen voor de drainage, daarop een laag tuinaarde en bovenop compost. Een bak van 50 centimeter hoog is diep genoeg voor groente en kruiden. De stenen nemen overdag warmte op en geven die aan de grond af; tomaten en paprika doen het in een bakstenen bak beter dan in de volle grond.