Schaduw en oriëntatie: hoeveel je dak echt oplevert

Een goedkope partij panelen is geen goede koop als ze op een dak komen dat de helft van de dag in de schaduw ligt. Voordat je op de marktplaats gaat kijken, is het de moeite om je eigen dak eerlijk te beoordelen. Dat kost een uur en het bepaalt hoeveel panelen je nodig hebt, welk type omvormer verstandig is en of het hele plan wel loont.

Richting en hellingshoek

In Nederland levert een dak op het zuiden onder 35 graden het meeste op; dat is het ijkpunt van 100 procent. Zuidoost en zuidwest zitten daar maar een paar procent onder. Oost en west halen ruwweg 80 tot 85 procent, en dan ook nog verspreid over de ochtend of de middag, wat voor het eigen verbruik juist gunstig kan zijn. Een noorddak onder een steile hoek haalt hooguit de helft en is met tweedehands panelen alleen interessant als ze bijna gratis zijn. Een plat dak geeft je de vrijheid om zelf te kiezen.

Schaduw is erger dan je denkt

Een schoorsteen, een dakkapel, een boom van de buren of een hoger gebouw: een smalle schaduwbaan over een paneel kost niet een paar procent maar kan een hele string lamleggen. Bij een stringomvormer bepaalt het slechtste paneel de stroom van de rij. Loop op een zonnige dag drie keer het dak langs, om tien uur, om een uur en om vier uur, en kijk waar de schaduw valt. Doe dat liefst ook in de winter, als de zon laag staat en schaduwen lang zijn.

Wat je met schaduw doet

Heb je een dak met gedeeltelijke schaduw, dan zijn micro-omvormers of optimizers de oplossing: elk paneel werkt dan voor zichzelf. Tweedehands zijn die vaak als set met de panelen te krijgen. Een andere optie is het dakvlak indelen in twee strings op twee MPPT-ingangen, zodat de schaduwkant de zonkant niet meetrekt. En soms is de beste keuze om een paneel gewoon weg te laten op de plek waar de schoorsteen zijn schaduw werpt.

Een snelle rekensom

Vermenigvuldig het paneelvermogen in kilowattpiek met ongeveer 900 kilowattuur voor een goed zuiddak, en corrigeer dat met het percentage voor jouw richting en hoek. Twaalf tweedehands panelen van 250 Wp zijn 3 kilowattpiek, dus rond 2700 kilowattuur per jaar op zuid en rond 2200 op oost of west. Trek daar nog eens tien procent af voor de leeftijd van de panelen. Vergelijk dat met je jaarverbruik en je weet of de partij groot genoeg is, of juist te groot nu salderen afloopt.