Gebruikt laminaat kopen: kliksystemen, staat en de juiste hoeveelheid

Laminaat, pvc-klikvloeren en klikparket komen veel tweedehands voorbij: een vloer die eruit gaat bij een verhuizing, dozen die over zijn na het leggen, of een partij uit een woning die wordt gestript. Zwevend gelegde vloeren zijn los te halen zonder ze te slopen, dus dit is materiaal dat echt een tweede leven kan krijgen. Er zit alleen een addertje onder het gras dat bij bijna geen ander bouwmateriaal zo hard telt: het klikprofiel. Wat niet in elkaar klikt, ligt niet, hoe mooi de planken er verder ook uitzien. Deze gids loopt langs wat je tegenkomt, hoe je een partij beoordeelt en hoeveel je moet meenemen.

Wat je tegenkomt en de eerste vraag die je stelt

Ruwweg drie soorten aanbod. Ongeopende of aangebroken dozen die over zijn na een klus: dat is de makkelijkste koop, want de planken zijn ongebruikt en de doos vertelt je merk, serie, dikte en hoeveelheid. Een complete vloer die nog ligt en door jou of door de verkoper wordt losgehaald. En losse planken die al gedemonteerd op een stapel liggen, waarvan de herkomst en de hoeveelheid vaak onduidelijk zijn.

De eerste vraag is altijd hoe de vloer gelegd is. Een zwevende klikvloer ligt los op een ondervloer en is per rij los te klikken; die haal je er met wat geduld heel uit. Een vloer die volledig verlijmd is op de ondergrond, of waarvan de messing en groef bij het leggen zijn dichtgelijmd, komt er niet zonder schade uit. Vraag dat expliciet na, want aan een foto van bovenaf zie je het verschil niet.

Vraag daarnaast of de vloer al los is of nog ligt. Is hij al gedemonteerd, dan wil je weten hoe: rij voor rij opgetild of met een breekijzer eruit gewipt. En is hij nog niet los, spreek dan af wie dat doet en wanneer, want zorgvuldig demonteren van een woonkamer kost een halve dag.

Kliksystemen zijn niet uitwisselbaar

Vrijwel elke fabrikant heeft een eigen klikprofiel, en binnen een merk verschillen de series ook nog. Het profiel bepaalt hoe de plank in de lengte en in de breedte sluit: bij het ene systeem kantel je de plank in de lange zijde en tik je hem in de korte, bij het andere klik je hem plat naar beneden. Twee partijen van verschillende herkomst passen daardoor in de regel niet in elkaar, ook niet als ze even dik zijn en dezelfde kleur hebben.

De praktische gevolgtrekking is streng: koop in een keer genoeg uit een en dezelfde partij. Bijkopen kan bij een gebruikte vloer bijna nooit, want je zou precies dezelfde serie in dezelfde uitvoering moeten vinden. Kom je twee vierkante meter tekort, dan is dat niet op te lossen met een doos van een ander merk.

Ook binnen een merk speelt kleurverschil per productiecharge, net als bij tegels. Twee dozen van dezelfde serie uit verschillende jaren kunnen net iets anders van tint zijn, en in een vloer van dertig vierkante meter zie je dat terug als vlakken. Dozen uit een restpartij van een klus zijn daarom gunstiger dan losse dozen die de verkoper op verschillende momenten heeft overgehouden.

• Vraag om een foto van de achterkant van een plank: daar staan bij veel merken de serienaam, de artikelcode en soms de charge gedrukt
• Vraag om een foto van de kopse kant, waarop het klikprofiel zichtbaar is; dat is het enige beeld waarop je ziet hoe de planken sluiten
• Vraag of alles uit dezelfde vloer of dezelfde bestelling komt en of er niet later iets is bijgekocht
• Meng nooit twee partijen in een doorlopend vlak; heb je toch twee soorten, gebruik de tweede dan in een aparte ruimte

Keuren: waar je op let bij gebruikte planken

De klikrand is het belangrijkste onderdeel en tegelijk het kwetsbaarste. Bij het demonteren breken de dunne lipjes van de groef makkelijk af, zeker als er met kracht is gewipt of als de planken tijdens het opslaan tegen elkaar zijn geschoven. Een plank met een afgebroken lip klikt niet meer vast en komt in de vloer omhoog. Reken erop dat een deel van een gebruikte partij hierdoor afvalt en vraag de verkoper eerlijk in te schatten hoeveel.

Daarnaast is vocht de tweede grote uitvaller. Laminaat heeft een kern van geperst houtvezelmateriaal die uitzet als er water in trekt. Dat zie je aan opgezwollen, ruw aanvoelende randen en aan planken die aan de kopse kant dikker zijn dan in het midden. Opgezwollen randen gaan niet meer terug en sluiten niet meer strak; die planken zijn afval. Pvc-klikvloeren hebben dat probleem niet, maar kunnen wel krom of golvend geworden zijn als ze warm en gestapeld hebben gelegen.

• Loop met je vinger langs de groef van tien willekeurige planken en voel of de lip overal heel is; ontbrekende stukjes zie je makkelijk over het hoofd
• Klik ter plekke twee planken in elkaar en til het geheel op aan een kant: sluiten ze strak en blijven ze vastzitten, dan is het profiel in orde
• Kijk over de lengte langs de plank op kromming en torderen; een gedraaide plank krijg je in de vloer niet meer vlak
• Controleer de randen op zwelling, vooral bij planken uit een keuken, hal of bijkeuken
• Beoordeel de toplaag op krassen, doffe plekken en sleetplekken bij de deuropening; een enkele kras valt weg, een uitgesleten looppad blijft zichtbaar
• Ruik aan de stapel: een muffe lucht betekent dat de vloer nat is geweest of vochtig is opgeslagen
• Meet de dikte na met een schuifmaat of duimstok; 7 en 8 millimeter lijken op een foto identiek maar sluiten niet op elkaar aan bij overgangen
• Vraag naar de slijtklasse als de doos er nog is; AC3 is bedoeld voor normaal woongebruik, AC4 en AC5 zijn zwaarder belastbaar en dus interessanter voor een gang of woonkamer

Hoeveel heb je nodig

Meet de vloeroppervlakte per ruimte en tel die op, net als bij tegels. Reken daar een marge van ongeveer tien procent bovenop voor zaagverlies aan de randen en voor planken die tijdens het leggen alsnog sneuvelen. Leg je diagonaal, of heeft de ruimte veel hoeken en nissen, ga dan naar vijftien procent. Koop je een gebruikte vloer in plaats van ongeopende dozen, tel er dan nog eens vijf tot tien procent bij op voor de planken die door een beschadigde klikrand afvallen.

Bij een gebruikte partij is het verstandig om de hoeveelheid ter plekke te controleren in plaats van af te gaan op de schatting van de verkoper. Op elke doos staat het aantal vierkante meters, dus dozen tel je zo. Bij losse planken meet je een plank op, vermenigvuldig je lengte maal breedte en tel je de planken; dat is een paar minuten werk en het voorkomt dat je thuis met een vloer van achtentwintig meter voor een kamer van tweeendertig staat.

Houd er tot slot rekening mee dat je aan de randen van de ruimte een uitzetvoeg van ongeveer een centimeter laat, die je later met de plint afdekt. Die voeg is geen detail: een zwevende vloer werkt met temperatuur en luchtvochtigheid, en een vloer die strak tegen de muur is gelegd komt in het midden omhoog.

Wat je erbij koopt en wat je juist vervangt

De ondervloer hergebruik je niet. Die is op de plekken waar gelopen is samengedrukt, heeft vaak stof en vuil opgenomen en kan aan de onderkant vocht uit de dekvloer hebben getrokken. Een nieuwe ondervloer is bovendien relatief goedkoop en bepaalt hoe de vloer klinkt en of hij vlak ligt, dus daar bespaar je op de verkeerde plek. Ligt de vloer op een betonnen ondergrond, kies dan een ondervloer met een dampremmende laag of leg die folie apart.

Plinten en overgangsprofielen kun je vaak wel meenemen als ze onbeschadigd los komen, en die schelen echt in de kosten. Vraag ernaar, want verkopers laten ze soms zitten omdat ze er zelf geen waarde aan hechten. Let bij overgangsprofielen op de dikte waarvoor ze gemaakt zijn: een profiel voor 8 millimeter sluit niet netjes op een vloer van 7 millimeter.

Verder is het handig om de vloer na het ophalen een dag of twee in de ruimte te laten liggen waar hij komt, uit de doos of los gestapeld, zodat het materiaal op temperatuur en luchtvochtigheid komt. Dat is bij nieuwe vloeren gebruikelijk en bij een gebruikte partij die uit een koude schuur komt zeker geen overbodige luxe.

Waar je vanaf blijft

Laat een partij staan als de randen zichtbaar opgezwollen zijn, als de stapel muf ruikt of als er schimmelvlekken op de achterkant zitten. Dat is materiaal dat niet meer sluit en dat je geur mee naar binnen neemt. Hetzelfde geldt voor een vloer die verlijmd is gelegd: de planken komen er dan met lijmresten en beschadigde profielen uit en zijn niet opnieuw te klikken.

Wees ook terughoudend bij een partij zonder enige herkomst, waarbij niemand weet welk merk of welke dikte het is en waar geen doos of restant meer bij zit. Je kunt dan niet bijkopen, geen passend overgangsprofiel kiezen en niets nazoeken. Voor een schuur of een zolderkamer kan dat prima zijn, voor een woonkamer waar het strak moet liggen is het een gok.

Tot slot: laminaat hoort niet in een badkamer of een andere natte ruimte, ook niet als het als waterbestendig is verkocht. Wil je daar een klikvloer, kies dan een pvc-variant die daar uitdrukkelijk voor gemaakt is, en beoordeel bij een gebruikte partij extra streng of de planken vlak zijn gebleven.

Praktische tips

• Neem een duimstok, een schuifmaat en een zaklamp mee; klikranden en zwelling zie je pas goed met licht van opzij
• Vraag of je twee planken uit het midden van de stapel mag pakken in plaats van de bovenste twee, en beoordeel die
• Tel de dozen of planken op locatie na en noteer de vierkante meters voordat je laadt
• Vervoer de planken plat en droog, niet rechtop tegen een zijkant van de bus; een stapel die onderweg omvalt levert precies de gebroken klikranden op die je wilde vermijden
• Neem een stapel oude dekens of noppenfolie mee om tussen de lagen te leggen, zodat de toplaag onderweg niet krast
• Neem een grote partij liever in een keer mee dan in twee ritten; bij het opnieuw stapelen ontstaat de meeste schade (zie ook de gids over het ophalen van grote partijen)
• Reken nieuwe ondervloer, plinten en een pakket zaagbladen mee in je budget voordat je beslist of de partij goedkoop is
• Bewaar de planken die overblijven op een droge plek: bij een gebruikte vloer is dat je enige reserve als er later een plank beschadigd raakt